Από τους Λίνα Καπετάνιου και Ελβίρα Κρίθαρη, Ιωάννα Λουλούδη, Ηλία Σταθάτο, μέλη του MIIR. 
Συνεισέφεραν στο ρεπορτάζ στη Βουλγαρία ο Stanimir Vaglenov και στη Ρουμανία η Timea Hont. 
Ημερομηνία δημοσίευσης: Σάββατο 14 Μαρτίου 2020

Το ταξίδι στο όνειρο ήταν τελικά εφιάλτης

Ήταν 25 Απριλίου και η θερμοκρασία στην πίστα του αεροδρομίου στο Ηράκλειο της Κρήτης άγγιζε ήδη τους 26 βαθμούς Κελσίου. Η πτήση από το Μάντσεστερ στο Ηράκλειο είχε κουράσει τον Άνταμ, αλλά ένα χαμόγελο σχηματίστηκε στα χείλη του μόλις αντίκρυσε τη θάλασσα. Πήρε τις βαλίτσες του και μπήκε σε ένα ταξί με προορισμό την Ελούντα. Σε όλη τη διαδρομή, ονειρευόταν τους επόμενους μήνες. Είχε αφήσει τον μουντό βροχερό καιρό στο Staffordshire, στα Μίντλαντς της Αγγλίας, για μια καλοκαιρινή δουλειά σε ελληνικό ξενοδοχείο.

«Ήρθα στην Ελλάδα για να βιώσω τον τρόπο ζωής, χρειαζόμουν πραγματικά μια αλλαγή στη ζωή μου και δεν ήθελα να μετανιώσω αν δεν το δοκίμαζα», λέει ο Άνταμ Τζουντ, 32 ετών, καθώς θυμάται τι αισθανόταν περνώντας την πόρτα του Elounda Golf & Spa Resort, ενός από τα πιο πολυτελή πεντάστερα ξενοδοχεία στη χώρα. Δεν μπορούσε να φανταστεί τι θα συνέβαινε τις επόμενες εβδομάδες και πώς η ονειρεμένη καλοκαιρινή δουλειά θα μετατρεπόταν σε εφιάλτη.

Art Direction – Motion Graphics: Alexia Barakou, Sound Design: Alexis Koukias-Pantelis

Ο Άνταμ είναι ένας από τους εκατοντάδες ξένους που εργάστηκαν σε ελληνικά ξενοδοχεία το καλοκαίρι του 2019. Κατά τη διάρκεια πολύμηνης έρευνας, η ομάδα μας ανακάλυψε μια πολύπλοκη διαδικασία «εισαγωγής φτηνών εργαζομένων», η οποία περιλαμβάνει ένα ιδιωτικό γραφείο ευρέσεως εργασίας στην Ελλάδα και πολλαπλές εταιρείες στη Βουλγαρία. Σε συνεργασία, οι εταιρείες προσελκύουν εργαζόμενους από ευρωπαϊκές ή τρίτες χώρες προκειμένου να εργαστούν σε ελληνικά ξενοδοχεία, εκμεταλλευόμενες την ευρωπαϊκή νομοθεσία περί «απόσπασης στα πλαίσια παροχής υπηρεσιών». Μέσω αυτού του σχεδίου, εκατοντάδες ξένοι εργάζονται τα τελευταία χρόνια στον εγχώριο ξενοδοχειακό κλάδο με όρους υπερεργασίας, υποδηλωμένης εργασίας και πολύ χαμηλών μισθών, ενώ τα ξενοδοχεία αποφεύγουν να πληρώσουν τους φόρους και την κοινωνική ασφάλιση που τους αναλογούν. 

Μετά την οικονομική κρίση και τα αυστηρά μέτρα λιτότητας που επέβαλαν το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και η Ευρωπαϊκή Ένωση τα προηγούμενα χρόνια, ο τουρισμός, η «βαριά βιομηχανία» της Ελλάδας, θεωρείται ο κύριος πυλώνας ανάπτυξης για την ελληνική οικονομία, αφού δημιουργεί διαρκώς νέες θέσεις εργασίας και παράγει αυξανόμενα έσοδα. Παρ’ όλα αυτά, η απορρύθμιση της αγοράς εργασίας και η «ανάγκη» για φθηνότερο εργατικό δυναμικό έχουν καταστήσει τον κλάδο του τουρισμού εύφορο έδαφος για οποιονδήποτε θέλει να παρακάμψει τον νόμο προκειμένου να αυξήσει τα περιθώρια κέρδους.

Σε αυτό το πλαίσιο, το πολύπλοκο σχέδιο εισαγωγής εργαζομένων κατάφερε να ξεφύγει από τον έλεγχο των ελληνικών, βουλγαρικών και ευρωπαικών αρχών. Πώς ακριβώς; 

Για τις ανάγκες της έρευνας, ταξιδέψαμε στην Ελλάδα και τη Βουλγαρία, συνεργαστήκαμε με δημοσιογράφους στη Ρουμανία και τη Βουλγαρία, εξετάσαμε δεκάδες νομικά έγγραφα, παρακολουθήσαμε ηλεκτρονικές πλατφόρμες και ομάδες σε κοινωνικά δίκτυα και μιλήσαμε με δεκάδες εργαζόμενους που ήρθαν να εργαστούν στην Ελλάδα τα προηγούμενα χρόνια. 

Περιεχόμενα

Οι στρεβλώσεις της απόσπασης

Το εύφορο έδαφος της ελληνικής τουριστικής βιομηχανίας

Εφιάλτες θερινής νυκτός

Η επόμενη τουριστική σεζόν ξεκινά

«Ψαρεύοντας» εργαζόμενους με δόλωμα το ελληνικό καλοκαίρι

Για την Αγκνιέσκα Πλονκίεβιτς, 24 ετών, η προσφορά εργασίας ήρθε μέσα από το πανεπιστήμιό της στο Πόζναν της Πολωνίας. Ξεκίνησε να δουλεύει στις 27 Ιουνίου 2019 στο Istion Club Hotel & Spa στη Νέα Ποτίδαια Χαλκιδικής. «Από τη σχολή, μου έστειλαν ένα email για την Job Trust. Είδα την ιστοσελίδα και έμοιαζε με όνειρο! Το πανεπιστήμιο κάλυψε την υγειονομική μου περίθαλψη και υπέγραψα συμβόλαιο για 3 μήνες. Διάλεξα αυτή την πρακτική άσκηση στην Ελλάδα γιατί ήθελα να μάθω πράγματα, να γνωρίσω ανθρώπους και να περάσω χρόνο σε ένα ηλιόλουστο μέρος».

Δε χρειάστηκε πολύς καιρός για να καταλάβει η Αγκνιέσκα ότι τα πράγματα δε θα ήταν ακριβώς όπως τα είχε φανταστεί. «Ήταν οι τρεις χειρότεροι μήνες της ζωής μου. Στεκόμουν για 8-9 ώρες όρθια στην κουζίνα γυαλίζοντας μαχαιροπήρουνα. Έπρεπε να τσακωθώ με τον υπεύθυνο για να πάρω μία μέρα ρεπό. Όταν του είπα ότι είχα έρθει στην Ελλάδα για να εκπαιδευτώ, γέλασε».

 Λίγα χιλιόμετρα πιο κάτω, στο ξενοδοχείο Aegean Melathron στην Καλλιθέα της Χαλκιδικής, ο Βλαντ από τη Ρουμανία ήταν ενθουσιασμένος για αυτήν την ευκαιρία που του είχε δοθεί μέσω του προγράμματος Erasmus στο πανεπιστήμιο του, Alexandru Ioan Cuza στο Ιάσιο. Εργάστηκε από τα τέλη Ιουλίου μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου. «Τον Σεπτέμβριο δούλευα κάθε μέρα, γιατί πολλοί από τους υπαλλήλους είχαν φύγει. Έμενα στο υπόγειο του ξενοδοχείου με άλλον έναν Ρουμάνο εργαζόμενο».

Όλοι οι παραπάνω ήρθαν να εργαστούν στην Ελλάδα μέσω της εταιρείας Job Trust. Όπως αναφέρεται στην ιστοσελίδα, η «εταιρεία προσλήψεων και συμβουλευτικών υπηρεσιών λειτουργεί για πάνω από 15 χρόνια με αντικείμενο την εύρεση, συνέντευξη και κατάρτιση ανθρώπινου δυναμικού που θα στελεχώσει πολυτελή ξενοδοχεία και resorts στην Ελλάδα και στο εξωτερικό». 

Ψαρεύοντας  εργαζόμενους

Σε όλα τα κοινωνικά δίκτυά της, η Job Trust διαφημίζει την καλοκαιρινή εργασία «με μια γεύση διακοπών». Τα βίντεο που απεικονίζουν παραδεισένιες αμμουδερές παραλίες, κοκτέιλ δίπλα στην πισίνα, ευρύχωρα δωμάτια με μοντέρνα διακόσμηση και λαχταριστά παραδοσιακά φαγητά έχουν χιλιάδες προβολές στο YouTube, ενώ τα μόττο «απόλαυσε το καλοκαίρι σου ενώ δουλεύεις στην Ελλάδα» και «συνδύασε τις καλοκαιρινές σου διακοπές με μια δουλειά στον τουρισμό» συγκεντρώνουν αμέτρητα likes στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.  

Η Job Trust έχει ευρεία διαδικτυακή παρουσία σε ιστοσελίδες ευρέσεως εργασίας, μηχανές αναζήτησης αγγελιών και πλατφόρμες γύρω από την εργασία, όπως eurojobs, cvrain.com, avalanchejob.com, learn4good, hosco, justlanded, profdir. Συμμετέχει επίσης διαδικτυακά στο θεσμό European Job Days, που οργανώνεται από την υπηρεσία EURES, την Ευρωπαϊκή Πύλη για την επαγγελματική κινητικότητα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Επίσης, η εταιρεία καταχωρεί τις αγγελίες για καλοκαιρινή εργασία σε πολλές δημοφιλείς ιστοσελίδες για φοιτητές και προγράμματα Erasmus, όπως τα erasmusintern.org, studentjob.co.uk, erasmusu.com, teli.asso.fr. 

Τον χειμώνα και ιδίως την άνοιξη εκπρόσωποι της εταιρείας ταξιδεύουν στην Ευρώπη και κάνουν παρουσιάσεις σε ημέρες καριέρας ή οργανώνουν συναντήσεις με φοιτητές σε πανεπιστήμια. H Ακαδημία Οικονομικών στην πόλη Svishtov στη Βουλγαρία το 2015, το πανεπιστήμιο Ștefan cel Mare στην πόλη Suceava στη Ρουμανία το 2016, το πανεπιστήμιο Turan στην πόλη Almaty στο Καζακστάν το 2017, το πανεπιστήμιο της Βαλένθια στην Ισπανία το 2018, το πανεπιστήμιο Ignatianum στην Κρακοβία της Πολωνίας και το πανεπιστήμιο της Τζιρόνα στην Ισπανία το 2019 είναι μερικές από τις σχολές ανάμεσα στις πολλές που έχουν φιλοξενήσει την Job Trust τα τελευταία χρόνια. 

Με κάποια εκπαιδευτικά ιδρύματα, η Job Trust έχει ακόμα πιο στενούς δεσμούς, όπως με το πανεπιστήμιο WSB στο Πόζναν που πληροφορεί τους φοιτητές του για τις θέσεις εργασίας της εταιρείας, όπως περιέγραψε η Αγκνιέσκα, ή με τη σχολή μηχανικών Ecam Rennes στην πόλη Μπρουζ της Γαλλίας, όπως αναφέρει φοιτητής. Το πανεπιστήμιο Alexandru Ioan Cuza στο Ιάσιο της Ρουμανίας συνεργάζεται με την Job Trust εδώ και 7 χρόνια. «Περίπου 60-70 φοιτητές της σχολής μας πηγαίνουν κάθε χρόνο στην Ελλάδα με τη διαμεσολάβηση της Job Trust για να κάνουν την πρακτική τους» μας εξήγησε η Dorina Moisa, από το γραφείο διεθνών σχέσεων της Σχολής Οικονομικών και Διοίκησης Επιχειρήσεων του πανεπιστημίου. Ο φοιτητής και το πανεπιστήμιο υπογράφουν με την Job Trust επίσημα έγγραφα πρακτικής άσκησης στα πλαίσια του ευρωπαϊκού προγράμματος Erasmus. 

Επίσημα έγγραφα Erasmus, όπου φαίνεται η συνεργασία του πανεπιστημίου
Alexandru Ioan Cuza, στο Ιάσιο της Ρουμανίας, με την Job Trust.

Όσον αφορά το πανεπιστήμιο, ο φοιτητής προσλαμβάνεται ως ειδικευόμενος, τους επόμενους μήνες εκπαιδεύεται σε συγκεκριμένες δεξιότητες και αποκτά εργασιακή εμπειρία. Παρ’ όλα αυτά, η πραγματικότητα με την οποία ήρθαν αντιμέτωποι κάποιοι από τους φοιτητές ήταν πολύ διαφορετική. 

Αίτηση για τη γη της επαγγελίας 

Οι φοιτητές, όπως και κάθε μελλοντικός υπάλληλος της Job Trust, συμπληρώνουν ηλεκτρονικά την αίτησή τους, περνάνε από τηλεφωνική συνέντευξη και λαμβάνουν με email την προσφορά εργασίας. Πολλές φορές, τους δίνεται η δυνατότητα να διαλέξουν ανάμεσα σε 3-4 ξενοδοχεία, ενώ ενημερώνονται και για τις ώρες εργασίας και το ημερομίσθιο. Στο παρακάτω email που στάλθηκε σε υποψήφιο λίγο πριν την έναρξη της τουριστικής σεζόν του 2019, δηλώνεται ότι οι ώρες εργασίας είναι 8-9 την ημέρα, για 5-6 ημέρες εργασίας την εβδομάδα. Το ημερομίσθιο που προτείνεται είναι 16-22 ευρώ την ημέρα.

Προσφορά εργασίας μέσω email με ημερομίσθιο 20 ευρώ. Ο υποψήφιος έχει
τη δυνατότητα να διαλέξει ανάμεσα σε πολλά ξενοδοχεία.

Μόλις οι υποψήφιοι διαλέξουν ξενοδοχείο και αποδεχτούν την προσφορά εργασίας, λαμβάνουν ένα email όπως το παρακάτω: 

To email αποστέλλεται στους υποψήφιους εργαζόμενους από την ηλεκτρονική διεύθυνση career@jobtrust.gr,
αλλά περιλαμβάνει συμβόλαιο με τη STAFF Company.  

Από τη στιγμή που αυτό το email φτάνει στα εισερχόμενα τους, οι μελλοντικοί υπάλληλοι ανακαλύπτουν ότι δεν πρόκειται να προσληφθούν από το ίδιο το ξενοδοχείο, ούτε από την Job Trust. Στο θέμα του email ξεκάθαρα αναφέρεται πως η ηλεκτρονική αλληλογραφία αφορά την αποστολή ενός «συμβολαίου» στους υποψηφίους από μία εταιρεία ονόματι «STAFF», χωρίς να παρέχονται για αυτήν περισσότερες πληροφορίες.

Κι εδώ είναι που αρχίζουν να περιπλέκονται τα πράγματα.

 Η Job Trust με την οποία επικοινωνούσαν από την αρχή οι υποψήφιοι, ιδρύθηκε το 2006 από την υπήκοο Ρουμανίας Irina Aslanov. Η ιδρύτρια αλλά και διευθύντρια της εταιρείας αναφέρει σε βιογραφικό της στο διαδίκτυο ότι μεγάλωσε στην Ουκρανία, τη Μολδαβία και τη Ρωσία, καταλήγοντας έπειτα στη Ρουμανία και την Ελλάδα για σπουδές. Η εταιρεία εδρεύει στη Θεσσαλονίκη σε μία πολυκατοικία στη γειτονιά της Καλαμαριάς που σε καμία περίπτωση δεν θυμίζει ένα πολυάσχολο διεθνές ιδιωτικό γραφείο ευρέσεως εργασίας. Στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο, ωστόσο, η εταιρεία είναι καταχωρισμένη ως Ιδιωτικό Γραφείο Ευρέσεως Εργασίας (ΙΓΕΕ), που σημαίνει ότι δεν μπορεί να δρα ως εργοδότης, αλλά ως μεσολαβητής ανάμεσα σε υποψήφιους εργαζομένους και δυνητικούς εργοδότες που χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες της προκειμένου να «αλιεύσουν» υπαλλήλους που ταιριάζουν στα κριτήριά τους.

Τα γραφεία της Job Trust στην περιοχή της Καλαμαριάς στη Θεσσαλονίκη.

Η STAFF Company, ωστόσο, δεν έχει την έδρα της στην Ελλάδα, αλλά στην πόλη του Πλέβεν στη βόρεια Βουλγαρία και φέρεται να ανήκει σε έναν Έλληνα, ονόματι Αλέξανδρο Σαββίδη. Η έρευνα για περισσότερα στοιχεία για τον ιδιοκτήτη της STAFF στην Ελλάδα δεν φανέρωσε πολλά για το επαγγελματικό του παρελθόν. Έκανε γνωστή, όμως, μία σημαντική λεπτομέρεια: ο Αλέξανδρος Σαββίδης φέρεται να έχει σχέση με την Irina Aslanov, ιδρύτρια και μάνατζερ της Job Trust.

Αναζητήσαμε περισσότερες απαντήσεις για αυτήν τη μυστηριώδη εταιρεία στη Βουλγαρία. Η αναζήτηση στο βουλγαρικό εμπορικό μητρώο οδήγησε σε έγγραφα που σχετίζονται με την ίδρυση της εταιρείας. Σε κάποια από αυτά ο εν λόγω Έλληνας επιχειρηματίας δήλωνε ως διεύθυνσή του το χωριό Νέο Ρύσιο κοντά στη Θεσσαλονίκη και έναν κωδικό ταχυδρομικής θυρίδας. Η αναζήτηση της συγκεκριμένης θυρίδας, όμως, φανέρωσε ότι ο Σαββίδης είχε δώσει αναληθή στοιχεία στις βουλγαρικές αρχές, καθώς ο αριθμός της θυρίδας αντιστοιχούσε τελικά στον …αριθμό δημοτολογίου του. Από τα στοιχεία του βουλγαρικού εμπορικού μητρώου καθίσταται σαφές επίσης ότι ο Σαββίδης είχε ιδρύσει και διευθύνει συνολικά οκτώ εταιρείες από το 2010, οι οποίες εμφανίζονται όλες ακόμη ενεργές. Όπως σύντομα θα ανακαλύπταμε, οι υπάλληλοι που στρατολογούσε η Job Trust για να εργαστούν σε ελληνικά ξενοδοχεία, υπέγραφαν τα τελευταία εννέα χρόνια συμφωνητικά εργασίας με τις εταιρείες αυτού του άγνωστου Έλληνα επιχειρηματία. 

Ο λαβύρινθος των βουλγαρικών εταιρειών και τα άδεια γραφεία 

Οδηγώντας στη λεωφόρο Ruse στην πόλη του Πλέβεν στη βορειοανατολική Βουλγαρία, φτάσαμε σε ένα ψηλό, εμβληματικό, σοβιετικού τύπου σύμπλεγμα πολυκατοικιών. Στο νούμερο 87, κτίριο Β, οι σκοτεινοί και γεμάτοι υγρασία διάδρομοι οδηγούν στο διαμέρισμα 6, όπου δεν υπάρχει ίχνος εταιρείας παροχής προσωπικού. Η πινακίδα στην μαύρη ξύλινη πόρτα προειδοποιεί πως το διαμέρισμα φυλάσσεται από σκύλους, κάτι που επιβεβαιώνει αμέσως το χτύπημα του κουδουνιού. Ωστόσο, κανείς δεν έρχεται να ανοίξει, ενώ και το ανοιχτό γραμματοκιβώτιο της εταιρείας φαίνεται άδειο. Μοιάζει βέβαιο πως αν η εταιρεία είχε κάποιο γραφείο σε λειτουργία, αυτό δεν βρισκόταν σε εκείνη τη διεύθυνση.

Σύμφωνα με το Βουλγαρικό Εμπορικό Μητρώο, σε αυτό το κτίριο στεγάζονται τα γραφεία της STAFF Company στο Πλέβεν.

Το ίδιο συμβαίνει καθώς επισκεπτόμαστε τις καταχωρισμένες διευθύνσεις των άλλων εταιρειών που ίδρυσε ο Σαββίδης σε τοποθεσίες σε όλη τη Βουλγαρία: στο Πλόβντιβ, το Βέλικο Τάρνοβο, το Πλέβεν, ακόμη και στο απομακρυσμένο χωριό Μάλκα Τσερκόβνα στη βορειοανατολική Βουλγαρία, όπου η STAFF πρώτο-ιδρύθηκε το 2017, σε μία περίοδο που, σύμφωνα με την απογραφή εκείνου του έτους, το χωριό είχε μόλις 13 κατοίκους. Εκτός από μία πλαστική πινακίδα της Job Trust που παρέμενε κρεμασμένη στον τοίχο πάνω από ένα ταξιδιωτικό πρακτορείο στο Πλόβντιβ, στη Βουλγαρία συναντήσαμε μόνο γραμματοκιβώτια και ανύπαρκτα γραφεία. 

Μια πινακίδα διαφημίζει την Job Trust στο Πλόβντιβ.

Οι εταιρείες του Αλέξανδρου Σαββίδη, με τις παρεμφερείς ονομασίες  – Job Trust Career, Job Trust Training, Job Trust Company, Job Trust Ltd., Staff Career, Staff Training – καταχωρίστηκαν στη Βουλγαρία σε μία περίοδο επτά ετών, επιδεικνύοντας συνήθως υψηλή δραστηριότητα κατά τη διάρκεια μιας τουριστικής σεζόν και έπειτα αποχωρώντας σιγά σιγά, περνώντας κάθε φορά τη σκυτάλη στην επόμενη εταιρεία.

Όπως δείχνουν τα δημόσια στοιχεία για τους δικαιούχους κοινωνικής ασφάλισης, οι συγκεκριμένες βουλγαρικές εταιρείες προχώρησαν κατά τη διάρκεια δέκα ετών στην πρόσληψη περισσότερων των δύο χιλιάδων υπαλλήλων. 

Σύμφωνα με το Βουλγαρικό εμπορικό μητρώο, η δραστηριότητα της STAFF μέχρι σήμερα συμπεριλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την «εμπορική εκπροσώπηση και διαμεσολάβηση, μεσιτικές συναλλαγές, συμφωνίες μεταφοράς, ξενοδοχειακές, τουριστικές και διαφημιστικές υπηρεσίες, υπηρεσίες πληροφοριών και άλλες υπηρεσίες». Την ίδια εμπορική δραστηριότητα έχουν αναλάβει και οι προηγούμενες εταιρείες.  

Στους παραπάνω πίνακες φαίνεται ο επίσημα καταχωρημένος αριθμός
ασφαλισμένων υπαλλήλων στις εταιρείες κατά την περίοδο 2011-2019.

Για την ακρίβεια, η μοναδική ένδειξη ότι κάποια από αυτές τις επιχειρήσεις μπορεί να λειτουργεί ακόμη, είναι τα γραφεία της «Omega», του λογιστικού γραφείου που αποτελεί την επίσημη διεύθυνση αλληλογραφίας δύο εκ των εταιρειών, της STAFF και της Job Trust Training. Σύμφωνα με το βουλγαρικό μητρώο, η «Omega» ανήκει σε μία υπήκοο Βουλγαρίας, ονόματι Yordanka Dimitrova Georgieva, η οποία για μικρό χρονικό διάστημα το 2017 είχε επίσης αναλάβει καθήκοντα διευθύντριας στην Job Trust Training. Κατά την περίοδο που βρισκόταν στο τιμόνι της εν λόγω εταιρείας, προσελήφθησαν σε αυτήν τουλάχιστον 331 υπάλληλοι (Ιούλιος 2017). 

Προσπαθήσαμε χωρίς επιτυχία να επικοινωνήσουμε με την κα. Georgieva μαζί με τον Βούλγαρο ερευνητή δημοσιογράφο Stanimir Vaglenov στο τέλος του Οκτωβρίου 2019, τόσο στο γραφείο όσο και στην κατοικία της, προκειμένου να μάθουμε περισσότερα για τις εταιρείες και τον ρόλο της ως διευθύντρια.  Η ίδια, ωστόσο, ειδοποιήθηκε για την επίσκεψή μας και αντέδρασε λαμβάνοντας περιοριστικά μέτρα κατά του Βούλγαρου συναδέλφου μας, απαγορεύοντας κάθε νέα επικοινωνία μαζί της. 

«Νεκροταφεία εταιρειών» 

Σε αντίθεση με την Ελλάδα, ο Αλέξανδρος Σαββίδης εμφανίζεται να έχει πιο δραστήριο ρόλο στη Βουλγαρία, συμμετέχοντας ακόμη και ο ίδιος το 2015 σε μία παρουσίαση για φοιτητές του πανεπιστημίου «Dimitar A. Tsenov» στη Σόφια, όπου συζητήθηκαν «οι ευκαιρίες για εργασία στα καλύτερα ξενοδοχεία και η πρακτική άσκηση στον τομέα της παροχής υπηρεσιών στην Ελλάδα». Σε μία δημοσίευση για την εκδήλωση στην ιστοσελίδα του ιδιωτικού πανεπιστημίου, ο Σαββίδης χαρακτηρίζεται ως «ιδιοκτήτης» της ελληνικής Job Trust, η οποία, σύμφωνα με το ίδιο άρθρο, εκείνη την περίοδο συνεργάζεται με «περίπου 130 πανεπιστήμια εξειδικευμένα στην εκπαίδευση στον τουρισμό σε περισσότερες από 15 χώρες, όπως: Βουλγαρία, Ρουμανία, Ουγγαρία, Λιθουανία, Λετονία, Εσθονία, Φινλανδία, Πολωνία, Τσεχία, Σλοβακία, Σλοβενία, Ελβετία, Αυστρία, Ηνωμένο Βασίλειο, Σερβία, Μολδαβία, Ουκρανία, Ρωσία, Καζακστάν και άλλες». 

Όπως και σε άλλες χώρες, η Job Trust συγκέντρωσε μελλοντικούς υπαλλήλους σε βουλγαρικά ακαδημαϊκά ιδρύματα, όπως το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο του Πλόβντιβ που για δέκα χρόνια συνεργαζόταν με την ελληνική εταιρεία αποστέλλοντας φοιτητές στο εξωτερικό για μαθητείες στον τουριστικό κλάδο. Την ίδια συνεργασία είχε και με την «Ευρωπαϊκή Ανώτατη Σχολή Οικονομικών και Management» όπου το 2014 η Job Trust διεξήγαγε μια σειρά από παρουσιάσεις στα τμήματά της σε διάφορες πόλεις της Βουλγαρίας.

Η γραφική ορεινή κωμόπολη του Βέλικο Τάρνοβο στη βόρεια Βουλγαρία.

Η πρώτη επιχειρηματική προσπάθεια του Έλληνα επιχειρηματία στη Βουλγαρία ήταν η ίδρυση της Job Trust Career στην ειδυλλιακή, ορεινή πόλη του Βέλικο Τάρνοβο που προσελκύει πολλούς τουρίστες κατά τη διάρκεια του χρόνου. Σε αυτήν την «Πόλη των Τσάρων», όπως αποκαλείται εξαιτίας της πλούσιας ιστορίας της και της μοναδικής αρχιτεκτονικής της, ο Σαββίδης εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 2010 μαζί με την Irina Aslanov για να αναζητήσει πληροφορίες για την ίδρυση μιας εταιρείας στη χώρα. 

Δύο μήνες μετά την ίδρυση της Job Trust Career, ο Σαββίδης μεταβίβασε την εταιρεία στην Aslanov, που παρέμεινε η κύρια ιδιοκτήτριά της ως το 2016, απασχολώντας περισσότερα από χίλια άτομα κατά τις τουριστικές σεζόν εκείνων των πέντε ετών. Έπειτα, τον Μάιο του 2016, η ιδιοκτησία της εταιρείας μεταβιβάστηκε ξαφνικά σε έναν κάτοικο του Βέλικο Τάρνοβο, ονόματι Georgi Yordanov Yordanov.  

Σύμφωνα με το βουλγαρικό εμπορικό μητρώο, η ιδιοκτησία της Job Trust Career μεταβιβάστηκε ξαφνικά το 2016
στον Βούλγαρο Georgi Yordanov Yordanov. 

Η πρακτική της προσωρινής ή ολικής μεταβίβασης εταιρειών δεν είναι άγνωστη στον Βούλγαρο ερευνητή δημοσιογράφο Stanimir Vaglenov, που έχει καλύψει υποθέσεις απάτης και εικονικών επιχειρήσεων. Όπως εξηγεί, η τακτική αυτή, την οποία αποκαλεί «νεκροταφείο εταιρειών» συνήθως βοηθά τους ιδιοκτήτες να αποφύγουν μερικώς ή ολικώς τα προβλήματα με τον νόμο.

Στην πρώτη φάση οι επιχειρηματίες πωλούν εικονικά την εταιρεία σε κάποιον άλλον, ο οποίος καθίσταται πλέον υπεύθυνος για παλιά και νέα χρέη. Έπειτα «παγώνουν» κάθε δραστηριότητα, «θάβοντάς» την κάτω από μια νέα εταιρεία, η οποία με τη σειρά της αναλαμβάνει με καινούριο προσωπείο να συνεχίσει το έργο της προηγούμενης. «Τις περισσότερες φορές οι νέοι ιδιοκτήτες είναι άνθρωποι χωρίς ιδιοκτησία, συχνά προέρχονται από μειονότητες και μπορεί να είναι αγράμματοι. Υπογράφουν οποιοδήποτε έγγραφο τους παρουσιάζεται με αντάλλαγμα μικρά χρηματικά ποσά, ίσως ακόμη και για 50 ευρώ, ίσως μόνο για ένα μπουκάλι μπράντι. Έτσι γίνονται ιδιοκτήτες, όμως δεν έχουν καμία περιουσία, επομένως το κράτος δεν λαμβάνει τίποτα στο τέλος. Και οι προηγούμενοι ιδιοκτήτες μπορούσαν για καιρό με τον τρόπο αυτόν να ξεκινήσουν ελεύθερα μια νέα εταιρεία», δηλώνει ο Βούλγαρος δημοσιογράφος και προσθέτει ότι η τακτική αυτή «έχει αποτελέσει σημαντικό πρόβλημα για τη Βουλγαρία, οδηγώντας στο να χάνουν κράτος και πολίτες πολλά χρήματα».

Η εδραίωσή της βασίστηκε σε πολιτικές που τουλάχιστον μέχρι το 2018 επέτρεπαν την εύκολη δημιουργία εταιρειών με ελάχιστο κεφάλαιο και ελκυστικά χαμηλούς συντελεστές φορολόγησης, μετατρέποντας έτσι τη Βουλγαρία σε έναν ιδανικό προορισμό για όσους επιθυμούσαν να αποφύγουν βαριά φορολογία. 

Έρευνες στη Βουλγαρία μετά τις καταγγελίες

Απευθυνθήκαμε στις βουλγαρικές αρχές για απαντήσεις. Τόσο η Εθνική Υπηρεσία Εσόδων (NRA) όσο και η Γενική Επιθεώρηση Εργασίας επιβεβαίωσαν πως αυτή τη στιγμή διεξάγονται έρευνες για τις δραστηριότητες μίας ή περισσοτέρων εταιρειών του Αλέξανδρου Σαββίδη.  

Η Γενική Επιθεώρηση Εργασίας της Βουλγαρίας εξήγησε πως από το 2016 έχουν διενεργηθεί συνολικά εννέα επιθεωρήσεις, εκ των οποίων κάποιες προγραμματισμένες και κάποιες «κατόπιν αιτήματος της Ελληνικής Δημοκρατίας, μέσα από το σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών IMI (Internal Market Information) της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μία επιθεώρηση αφορούσε εργασιακά ατυχήματα και πραγματοποιήθηκε κατόπιν αιτήματος πολιτών, με εντολή του Εθνικού Ινστιτούτου Κοινωνικής Ασφάλισης, και άλλη μία κατόπιν αιτήματος της Βουλγαρικής Υπηρεσίας Απασχόλησης». Η Επιθεώρηση επίσης έκανε γνωστό πως σε δύο περιπτώσεις οι επιθεωρητές δεν κατάφεραν να ολοκληρώσουν το έργο τους, «εξαιτίας αποτυχίας επικοινωνίας με τον εργοδότη».

 Σύμφωνα με τη Γενική Επιθεώρηση Εργασίας, «εντοπίστηκε αριθμός παραβάσεων σε σχέση με τους κανονισμούς για τις υπηρεσίες διαμεσολάβησης», για τις οποίες εκδόθηκαν έξι αποφάσεις, από όπου προέκυψαν πέντε ποινικά διατάγματα. Κάποιες από αυτές «σχετίζονται με τη μη υποβολή συμβολαίων απασχόλησης στην Εθνική Υπηρεσία Εσόδων μέσα σε επτά μέρες από τη λήξη τους. Οι άλλες σχετίζονται με τη μετανάστευση και την κινητικότητα του εργατικού δυναμικού».

Η τελευταία τέτοια πράξη επιδόθηκε τον Οκτώβριο του 2019 σε μία από τις εταιρείες του Σαββίδη και αφορούσε την «αποτυχία να παρασχεθούν στοιχεία για τα πρόσωπα που υπογράφουν συμβόλαια απασχόλησης, καθιστώντας δύσκολο να αποσαφηνιστεί η χώρα προέλευσής τους – αν πρόκειται για χώρα της Ε.Ε. ή τρίτη χώρα». Σε δύο περιπτώσεις, όπως αναφέρει η Γενική Επιθεώρηση Εργασίας, υπήρξε προσφυγή σε δημόσιους εισαγγελείς εξαιτίας της ύπαρξης υποψίας για εγκληματική δραστηριότητα, σχετιζόμενη με τη διαχείριση επίσημων εγγράφων.  

Τις απαντήσεις της Επιθεώρησης Εργασίας επιβεβαιώνουν και δημόσια διαθέσιμες δικαστικές αποφάσεις που δείχνουν, μεταξύ άλλων, ότι στις εταιρείες του Σαββίδη επιβλήθηκαν διοικητικά πρόστιμα για «παραβάσεις όρων και διαδικασιών που αφορούν την απόσπαση και την αποστολή εργαζομένων στα πλαίσια παροχής υπηρεσιών». 

Στο δικαστικό μέγαρο του Βέλικο Τάρνοβο συναντήσαμε τους Περιφερειακούς Εισαγγελείς που μας ενημέρωσαν ότι ήδη από το 2017 βρισκόταν σε εξέλιξη έρευνα κατόπιν σήματος από τη Σόφια, σε βάρος δύο εκ των εταιρειών του Σαββίδη, των Job Trust Career και Job Trust Company.  

H all-inclusive ευκαιρία και τα ξενοδοχεία

Στον αντίποδα, οι ιδιοκτήτες της STAFF Company και της Job Trust υπογράφουν πολύ συγκεκριμένα συμβόλαια με τα ξενοδοχεία που προμηθεύουν με υπαλλήλους.   

«Από το 2010 συνεργαζόμαστε με την Job Trust. Το 2019 το συμβόλαιό μας δεν έγραφε Job Trust, αλλά STAFF Company. Πρόκειται όμως για τον ίδιο εκπρόσωπο, τον κ. Σαββίδη, μαζί του κανονίζουμε για τα πάντα. Και με την κα. Aslanov, νομίζω ότι είναι ζευγάρι», αναφέρει λογιστής μεγάλης ξενοδοχειακής μονάδας που μας μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας, ρίχνοντας φως στις εσωτερικές διεργασίες αυτής της επιχείρησης. 

«Το συμβόλαιο ορίζει πως το κόστος για το ξενοδοχείο για κάθε εργαζόμενο είναι 33 ευρώ την ημέρα. Οπότε αν ένας υπάλληλος εργαστεί 26 μέρες τον μήνα, θα πληρώσουμε 26×33 ευρώ», εξηγεί ο λογιστής. «Είναι πραγματικά ευκαιρία. Το κόστος είναι all-inclusive, δεν πληρώνουμε την ασφάλισή τους ή οποιαδήποτε αποζημίωση ή παροχές. Κάθε άλλος εργαζόμενος θα κόστιζε στο ξενοδοχείο ίσως 60 ευρώ. Με αυτόν τον τρόπο παίρνουμε δύο αντί για έναν».

Στο ιδιωτικό συμφωνητικό που υπογράφει η STAFF Company με τα ξενοδοχεία, όπως φαίνεται και στο παραπάνω δείγμα, αναφέρεται ότι η εταιρεία αποσπά τους εργαζόμενους στα ελληνικά ξενοδοχεία για περίοδο όχι μεγαλύτερη του ενός έτους. Αναφέρεται επίσης ότι «οι αποσπασμένοι εργαζόμενοι πραγματοποιούν επικοινωνία και παραπέμπουν τυχόν ζητήματα στην εταιρεία (…) η οποία ευθύνεται για την πρόσληψη, απασχόληση, απόλυση, παραίτηση, αποζημίωση, μισθοδοσία, ασφάλιση, ευημερία, τα επιδόματα, κτλ των υπαλλήλων της». Τα ξενοδοχεία από την άλλη υποχρεώνονται «να προσφέρουν κατάλληλη σίτιση και στέγαση (…) και να διασφαλίζουν ότι κάθε υπάλληλος θα δικαιούται 2 ημέρες ρεπό την εβδομάδα και θα εργάζεται 8 ώρες την ημέρα».  

Με τον τρόπο αυτό γίνεται κατανοητό πώς τα ξενοδοχεία που επιλέγουν να συνεργαστούν με την STAFF Company καταφέρνουν να αποφύγουν εργατικά κόστη, υψηλότερους μισθούς και εισφορές, αλλά και οποιαδήποτε ευθύνη σχετίζεται με τους εργαζομένους.

Βάσει συνεντεύξεων με αποσπασμένους υπαλλήλους ξενοδοχείων και επιτόπια έρευνα, εξακριβώσαμε ότι το καλοκαίρι του 2019 η STAFF Company απέσπασε εργαζομένους σε τουλάχιστον 21 ξενοδοχεία ανά την Ελλάδα. Ανάμεσά τους πεντάστερα resorts, φημισμένες αλυσίδες και γνωστά πολυτελή ξενοδοχεία, τα οποία προσελκύουν κάθε χρόνο χιλιάδες επισκέπτες από όλον τον κόσμο. Αυτά τα 21 ξενοδοχεία πλήρωσαν στην STAFF Company από 33-50 ευρώ την ημέρα για κάθε υπάλληλο, την στιγμή που ο εργαζόμενος πληρωνόταν από την βουλγαρική εταιρεία με 16-22 ευρώ την ημέρα, αρκετά χαμηλότερα από ό,τι προβλέπεται στην κλαδική συλλογική σύμβαση των ξενοδοχοϋπαλλήλων που ισχύει από τον Οκτώβριο του 2018. 

Υπάρχουν βέβαια και κάποια άλλα ξενοδοχεία τα οποία συνεργάζονται με την Job trust με νομότυπο τρόπο: το ιδιωτικό γραφείο ευρέσεως εργασίας είτε βρίσκει προσωπικό στα ξενοδοχεία που έπειτα το προσλαμβάνουν ή παρέχει φοιτητές στους οποίους προσφέρεται πρακτική άσκηση. 

Συνθήκες εργασίας και άφαντοι εργοδότες 

Σε μια πρόσφατη συνέντευξή της στην online πλατφόρμα Goabroad.com, η ιδιοκτήτρια της Job Trust, Irina Aslanov, διαβεβαίωνε τους υποψηφίους: «Κάνουμε όσα υποσχόμαστε. Δεν υπάρχουν παγίδες στη διαφημιστική μας καμπάνια. Πριν την πρόσληψη, ο υποψήφιος ενημερώνεται για κάθε λεπτομέρεια της μελλοντικής του εργασίας. Έχουμε 24ωρη υποστήριξη για όλη τη διάρκεια του συμβολαίου και μαζί με τους εργοδότες επιλύουμε κάθε πρόβλημα που μπορεί να προκύψει».

Σύμφωνα, όμως, με δεκάδες εργαζόμενους της STAFF Company που αποσπάστηκαν σε ελληνικά ξενοδοχεία το καλοκαίρι του 2019, οι υπεύθυνοι των παραπάνω εταιρειών ήταν άφαντοι. «Προσπάθησα να επικοινωνήσω με το γραφείο, τους έστειλα περίπου 10 emails, ρωτώντας πότε μπορώ να φύγω από το ξενοδοχείο χωρίς συνέπειες, δεν ήθελα να χάσω τα λεφτά μου. Δεν πήρα ποτέ απάντηση», θυμάται η Αγκνιέσκα Πλονκίεβιτς, αναφέρομενη στον όρο της εργασιακής σύμβασης ότι «σε περίπτωση διακοπής του συμβολαίου, ο εργαζόμενος μπορεί να μην πληρωθεί για τον τελευταίο εργάσιμο μήνα». 

Οι στρεβλώσεις της απόσπασης

Art Direction – Motion Graphics: Alexia Barakou

Οι εργαζόμενοι της βουλγαρικής STAFF, «στρατολογημένοι» από την ελληνική Job Trust, καταφθάνουν στα τουριστικά θέρετρα της χώρας για να εργαστούν κάνοντας χρήση των ελευθεριών μετακίνησης που είναι νομικά κατοχυρωμένες σε ευρωπαϊκό επίπεδο για όλους τους εργαζόμενους των κρατών-μελών, αλλά και υπό προϋποθέσεις για τους πολίτες τρίτων χωρών.

Δεν έχει περάσει πολύς καιρός από την 50η επέτειο της θέσπισης της ελεύθερης μετακίνησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, εισήχθηκε και η έννοια της «απόσπασης», για να περιγράψει την δυνατότητα των εργοδοτών να στέλνουν εργαζομένους σε άλλα κράτη-μέλη για σύντομο χρονικό διάστημα, συνήθως για την κάλυψη έκτακτων αναγκών, προκειμένου να παρέχουν τις υπηρεσίες τους, είτε ενδοεταιρειακά, είτε στο πλαίσιο εργολαβίας, είτε μέσω Εταιρειών Προσωρινής Απασχόλησης. Αυτή η διαδικασία περιγράφηκε και οριοθετήθηκε για πρώτη φορά το 1996, με την ευρωπαϊκή Οδηγία για την Απόσπαση Εργαζομένων. Η Οδηγία ενσωματώθηκε στην ελληνική νομοθεσία το 2000, με το Προεδρικό Διάταγμα  219 και τροποποιήθηκε με το 101 όταν εκδόθηκε συμπληρωματική Οδηγία για την απόσπαση το 2014.

Και τα δύο διατάγματα είναι αρκετά ξεκάθαρα ως το προς τους μισθούς και τα επιδόματα των αποσπασμένων εργαζομένων: «Οι επιχειρήσεις που υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος προεδρικού διατάγματος και προβαίνουν σε απόσπαση εργαζομένων στο έδαφος της Ελλάδας, υποχρεούνται να εγγυώνται στους εργαζομένους που αποσπούν, ανεξάρτητα από το δίκαιο που διέπει τη σχέση εργασίας τους, την εφαρμογή των όρων εργασίας που καθορίζονται από την ελληνική εργατική νομοθεσία (νόμοι, διατάγματα, υπουργικές αποφάσεις), την εθνική γενική συλλογική σύμβαση εργασίας, καθώς και από τις εκάστοτε ισχύουσες συλλογικές συμβάσεις εργασίας ή διαιτητικές αποφάσεις που έχουν κηρυχθεί γενικώς υποχρεωτικές» (παρ. 1, άρθρο 4, Π.Δ. 219/2000).

Διευκρινίζεται επιπλέον ότι οι εργαζόμενοι, εκτός του βασικού μισθού, δικαιούνται κι άλλες εργασιακές παροχές όπως η υπερωριακή αμοιβή. Ο μισθός τους δεν μπορεί να περιέχει την αποζημίωση των εξόδων ταξιδίου, της διαμονής και της σίτισης, ενώ την ευθύνη για την τήρηση των διατάξεων έχουν τόσο οι εταιρείες που τους αποσπούν, όσο και οι εταιρείες στο δυναμικό των οποίων προσωρινά εντάσσονται.

Δικαιούται, όμως, η βουλγαρική STAFF να κάνει χρήση των διατάξεων της απόσπασης; Επιφέρει αυτός ο σύνθετος τρόπος με τον οποίο λειτουργεί, τη δυνατότητα να προχωράει σε σύμφωνες με την ευρωπαϊκή και εθνική νομοθεσία αποσπάσεις εργαζομένων;

«Θα πρέπει να εξεταστούν αρκετές παράμετροι για να διαπιστωθεί αν πρόκειται για μια διαδικασία που εμπίπτει στην απόσπαση εργαζομένων», εξηγεί ο δικηγόρος Αποστόλης Καψάλης, ερευνητής εργασιακών σχέσεων στο Ινστιτούτο Εργασίας της ΓΣΕΕ και προσθέτει: «Οι αρχές που διενεργούν τους ελέγχους πρέπει να λάβουν υπ’όψιν τους στοιχεία, όπως τον τόπο στον οποίο η επιχείρηση έχει την καταστατική και διοικητική της έδρα, καθώς και τον τόπο στον οποίο διατηρεί χώρους γραφείων, τον τόπο στον οποίο ασκεί η επιχείρηση την ουσιαστική επιχειρηματική της δραστηριότητα και απασχολεί διοικητικό προσωπικό, τον τόπο πρόσληψης των αποσπασμένων εργαζομένων και τον τόπο από τον οποίο αποσπώνται,  το κράτος στο οποίο ή από το οποίο ο αποσπασμένος εργαζόμενος παρέχει συνήθως την εργασία του και αν ο αποσπασμένος εργαζόμενος επιστρέφει ή αναμένεται να ξαναρχίσει να εργάζεται στο κράτος μέλος από το οποίο αποσπάστηκε μετά την ολοκλήρωση των εργασιών ή την παροχή των υπηρεσιών για τις οποίες έχει αποσπαστεί».

Οι αποσπασμένοι εργαζόμενοι της STAFF προέρχονται από την Ευρώπη και τα Βαλκάνια και όχι μόνο από τη Βουλγαρία. Ξεκινούν να εργάζονται για την εταιρεία την ίδια μέρα που ξεκινάει και η περίοδος της απόσπασης. Μετά την ολοκλήρωση της απόσπασης, επιστρέφουν κατευθείαν στις χώρες προέλευσής τους και το συμβόλαιο τους με την εταιρεία λήγει.

«Έχουμε αυστηρούς κανόνες για το τί αποτελεί απόσπαση. Όταν αποσπάς κάποιον, αυτό το άτομο θα έπρεπε να δουλεύει ήδη στην Βουλγαρία. Ύστερα η εταιρεία τον στέλνει για λίγο ή περισσότερο σε άλλο μέρος για να δουλέψει. Αλλά πριν φύγει στο εξωτερικό θα έπρεπε να δουλεύει εδώ. Αυτό που κάνει η εταιρεία δεν είναι πραγματική απόσπαση κατά τη γνώμη μου. Ίσως το κράτος δεν επιθυμεί να ρυθμίσει αυτό το πρόβλημα για τώρα, αλλά στο μάλλον θα αναγκαστούν να κάνουν κάτι για αυτό», εξηγεί η Πλαμένα Γκατζόνοβα, Βουλγάρα δικηγόρος που έχει ασχοληθεί με παρόμοιες υποθέσεις, όπως αυτή μίας ψευδεπίγραφης εταιρείας που εκμεταλλευόταν τις διατάξεις για την απόσπαση για να προσλαμβάνει και να στέλνει αλλοδαπούς να εργάζονται ως προσωπικό φροντίδας στο Βέλγιο.

Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, κάθε άτομο που αποσπάται θα πρέπει να συνδέεται με το ασφαλιστικό σύστημα της χώρας που το αποσπά (που στην περίπτωση της STAFF είναι η Βουλγαρία) για τουλάχιστον ένα μήνα πριν την αναχώρησή του, κάτι που βέβαια δεν ισχύει για τους δεκάδες εργαζόμενους με τους οποίους μιλήσαμε το καλοκαίρι του 2019.

Σύμφωνα με τη γνωμοδότηση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου σε μία πρόσφατη υπόθεση που εμπλέκει τη Βουλγαρία, (Υπόθεση Walltopia, C-451/17), αυτή η συνθήκη μπορεί να ικανοποιηθεί ακόμα και αν το άτομο αυτό δεν εργάζεται αλλά πάντως διαμένει στο κράτος-μέλος που το αποσπά. Κανένας όμως από αυτούς τους δύο όρους, αυτός της εργασίας και αυτός της διαμονής, δεν ίσχυε για τους δεκάδες εργαζόμενους με τους οποίους μιλήσαμε το καλοκαίρι του 2019.

Η ευρωπαϊκή πραγματικότητα των ανισοτήτων  

Η χρήση αποσπασμένων εργαζομένων από εταιρείες σε όλη την Ε.Ε. έχει αυξηθεί σημαντικά. Ανάμεσα στο 2010 και το 2016 ο αριθμός των αποσπασμένων εργαζόμενων στην Ευρώπη αυξήθηκε κατά 96%. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία, περίπου 2.8 εκατομμύρια διαδικασίες απόσπασης σημειώθηκαν το 2017.

Η βαθύτερη αιτία των προβλημάτων της απόσπασης συνδέεται με την ύπαρξη οικονομικών ανισοτήτων ανάμεσα στις χώρες της Ε.Ε. και παρόλο που οι ευρωπαϊκοί κανόνες για την απόσπαση εισήχθησαν ώστε να διευκολύνουν εργαζόμενους και εργοδότες να εκμεταλλευτούν τις ευκαιρίες που προσφέρει η ενιαία ευρωπαϊκή αγορά, η απόσπαση δημιούργησε ένα έδαφος πρόσφορο σε εργασιακές παραβάσεις, που στόχο είχαν τη μείωση του εργατικού κόστους και την αύξηση των κερδών των εταιρειών. Η Ευρώπη φαινόταν  στο μεταξύ να μην μπορεί να αναπτύξει επαρκείς ελεγκτικούς μηχανισμούς για να επιτηρήσει τη νομιμότητα των εφαρμοζόμενων αποσπάσεων.

Σύμφωνα με τον αναπληρωτή γενικό γραμματέα της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Συνδικάτων, Per Hilmersson, «οι αποσπασμένοι εργαζόμενοι βρίσκονται συχνά σε πιο ευάλωτη κατάσταση, δεδομένου ότι δεν μιλούν πάντα τη γλώσσα του κράτους μέλους υποδοχής ή δεν είναι εξοικειωμένοι με τη νομοθεσία αυτού του κράτους μέλους. Πολύ συχνά δεν είναι μέλη συνδικαλιστικών οργανώσεων ή δεν γνωρίζουν τα δικαιώματά τους και έτσι ενδέχεται να υποστούν κατάχρηση με βάση εκμεταλλευτικές και παράνομες συνθήκες εργασίας ή ψευδή πιστοποιητικά κοινωνικής ασφάλισης».  

Αψιμαχίες στις Βρυξέλλες

Κατά τη διάρκεια των τελευταίων 20 ετών, εκατοντάδες καταχρήσεις και παραβάσεις της απόσπασης εργαζομένων έχουν τεκμηριωθεί σε όλη την Ευρώπη, ενώ δεκάδες υποθέσεις έχουν υποβληθεί ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, επιβεβαιώνοντας την ανάγκη περαιτέρω παρακολούθησης της απόσπασης όχι μόνο σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αλλά και σε εθνικό.