Κομισιόν Archives - MIIR - Mediterranean Institute for Investigative Reporting

Τα παιδιά που δεν φεύγουν ποτέ από τη Γάζα

kostas — Fri, 20 Feb 2026 21:28:10 +0000

Τα παιδιά που δεν φεύγουν ποτέ από τη Γάζα

<\/p>\n

\u00a0<\/h6>\n

\u03a0\u03ce\u03c2 \u03c4\u03b1 \u03b5\u03c5\u03c1\u03c9\u03c0\u03b1\u03ca\u03ba\u03ac \u03ba\u03c1\u03ac\u03c4\u03b7 \u03ba\u03b1\u03b9 \u03c4\u03bf \u0399\u03c3\u03c1\u03b1\u03ae\u03bb \u03c0\u03b1\u03c1\u03b1\u03b2\u03b9\u03ac\u03b6\u03bf\u03c5\u03bd \u03c3\u03c5\u03c3\u03c4\u03b7\u03bc\u03b1\u03c4\u03b9\u03ba\u03ac \u03c4\u03b7 \u0394\u03b9\u03b5\u03b8\u03bd\u03ae \u03a3\u03cd\u03bc\u03b2\u03b1\u03c3\u03b7 \u03b3\u03b9\u03b1 \u03c4\u03b1 \u0394\u03b9\u03ba\u03b1\u03b9\u03ce\u03bc\u03b1\u03c4\u03b1 \u03c4\u03bf\u03c5 \u03a0\u03b1\u03b9\u03b4\u03b9\u03bf\u03cd.<\/strong><\/h6>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u03a4\u03bf\u03c5 \u039a\u03ce\u03c3\u03c4\u03b1 \u0396\u03b1\u03c6\u03b5\u03b9\u03c1\u03cc\u03c0\u03bf\u03c5\u03bb\u03bf\u03c5\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n
21-2-2026<\/em><\/h6>","tablet":"
<\/b><\/p>\n
\u03a0\u03ce\u03c2 \u03c4\u03b1 \u03b5\u03c5\u03c1\u03c9\u03c0\u03b1\u03ca\u03ba\u03ac \u03ba\u03c1\u03ac\u03c4\u03b7 \u03ba\u03b1\u03b9 \u03c4\u03bf \u0399\u03c3\u03c1\u03b1\u03ae\u03bb \u03c0\u03b1\u03c1\u03b1\u03b2\u03b9\u03ac\u03b6\u03bf\u03c5\u03bd \u03c3\u03c5\u03c3\u03c4\u03b7\u03bc\u03b1\u03c4\u03b9\u03ba\u03ac \u03c4\u03b7 \u0394\u03b9\u03b5\u03b8\u03bd\u03ae \u03a3\u03cd\u03bc\u03b2\u03b1\u03c3\u03b7 \u03b3\u03b9\u03b1 \u03c4\u03b1 \u0394\u03b9\u03ba\u03b1\u03b9\u03ce\u03bc\u03b1\u03c4\u03b1 \u03c4\u03bf\u03c5 \u03a0\u03b1\u03b9\u03b4\u03b9\u03bf\u03cd.<\/span><\/p>\n
<\/p>\n
\u039a\u03ce\u03c3\u03c4\u03b1\u03c2 \u0396\u03b1\u03c6\u03b5\u03b9\u03c1\u03cc\u03c0\u03bf\u03c5\u03bb\u03bf\u03c2 <\/em><\/p>\n
21-2-2026<\/em><\/p>\n
<\/b><\/p>","phone":"

<\/strong><\/b><\/p>\n
<\/h6>\n\n\n
\u03a0\u03ce\u03c2 \u03c4\u03b1 \u03b5\u03c5\u03c1\u03c9\u03c0\u03b1\u03ca\u03ba\u03ac \u03ba\u03c1\u03ac\u03c4\u03b7 \u03ba\u03b1\u03b9 \u03c4\u03bf \u0399\u03c3\u03c1\u03b1\u03ae\u03bb \u03c0\u03b1\u03c1\u03b1\u03b2\u03b9\u03ac\u03b6\u03bf\u03c5\u03bd \u03c3\u03c5\u03c3\u03c4\u03b7\u03bc\u03b1\u03c4\u03b9\u03ba\u03ac \u03c4\u03b7 \u0394\u03b9\u03b5\u03b8\u03bd\u03ae \u03a3\u03cd\u03bc\u03b2\u03b1\u03c3\u03b7 \u03b3\u03b9\u03b1 \u03c4\u03b1 \u0394\u03b9\u03ba\u03b1\u03b9\u03ce\u03bc\u03b1\u03c4\u03b1 \u03c4\u03bf\u03c5 \u03a0\u03b1\u03b9\u03b4\u03b9\u03bf\u03cd.<\/h6>\n
\u039a\u03ce\u03c3\u03c4\u03b1\u03c2 \u0396\u03b1\u03c6\u03b5\u03b9\u03c1\u03cc\u03c0\u03bf\u03c5\u03bb\u03bf\u03c2<\/h6>\n
21\/2\/2026<\/h6>"}},"slug":"et_pb_fullwidth_header"}" data-et-multi-view-load-tablet-hidden="true" data-et-multi-view-load-phone-hidden="true">

Πώς τα ευρωπαϊκά κράτη και το Ισραήλ παραβιάζουν συστηματικά τη Διεθνή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού.

Του Κώστα Ζαφειρόπουλου

21-2-2026

Για πέντε μήνες, ο Παλαιστίνιος Σάντι Mπαράκα δεν ήξερε αν η οικογένειά του ήταν ζωντανή. Το σπίτι τους στη Χαν Γιούνις καταστράφηκε ολοσχερώς. Η σύζυγος και τα έξι παιδιά τους μετακινήθηκαν πάνω από είκοσι φορές σε διαφορετικά μέρη. Η μία κόρη του πάσχει από χρόνιο άσθμα, αλλά δεν υπάρχουν εισπνευστήρες ούτε ιατρική φροντίδα διαθέσιμη για εκείνη. Ο πατέρας του είναι καθηλωμένος σε ένα σκισμένο αναπηρικό καροτσάκι, μέσα σε μια κατεστραμμένη σκηνή, εκτεθειμένος στις καιρικές συνθήκες.

Στην Ελλάδα, όπου βρίσκεται ο Σάντι, η οικογενειακή επανένωσή τους έχει εγκριθεί. Στα χαρτιά. Στη Γάζα, η οικογένειά του δεν μπορεί να φύγει. Σε ολόκληρη την Ευρώπη, χιλιάδες Παλαιστίνιοι που έχουν αναγνωριστεί ως πρόσφυγες περιμένουν να εφαρμοστούν διοικητικές αποφάσεις που τους επιτρέπουν να επανενωθούν με τις οικογένειές τους. Σε ορισμένες χώρες, οι διαδικασίες ενεργοποιούνται, έστω και αργά. Σε άλλες, παραμένουν παγωμένες. O ακριβής αριθμός όσων τα έχουν καταφέρει παραμένει άγνωστος.

O Σάντι μού δείχνει βίντεο από την πατρίδα του. Ολόκληρη η οικογένειά του διαμένει σε κατεστραμμένες σκηνές που δεν προσφέρουν πραγματικό καταφύγιο. Τα αποθέματα τροφής έχουν σχεδόν εξαντληθεί, το καθαρό νερό είναι πολύ δύσκολο να εξασφαλιστεί, η ιατρική φροντίδα ανύπαρκτη. «Το μόνο που ζητάμε από την ελληνική κυβέρνηση είναι να συντονιστεί με το ελληνικό προξενείο στο Κάιρο ώστε να βγάλει τις οικογένειές μας από τη Γάζα. Δεν έχουν ηλεκτρικό ρεύμα. Υπάρχουν τόσες πολλές ασθένειες εκεί. Αγαπάμε τη γη μας, αλλά θέλουμε να ζούμε με αξιοπρέπεια και ασφάλεια. Δεν υπάρχει ζωή εκεί για μας», λέει.

Η οικογένεια του Παλαιστίνιου Σάντι Μπαράκα δικαιούται να επανενωθεί από το 2024, όπως φαίνεται στο έγγραφο, αλλά η απόφαση δεν έχει υλοποιηθεί.

Η οικογένεια του Σάντι Μπαράκα όταν ήταν ενωμένη στη Γάζα

Στη χώρα μας, το χάσμα ανάμεσα στο «εγκρίνεται» και στο «υλοποιείται» για πολλές δεκάδες Παλαιστίνιους πρόσφυγες είναι τεράστιο. Δικηγόροι και οργανώσεις περιγράφουν δεκάδες περιπτώσεις όπου οι αιτήσεις γίνονται δεκτές στην Αθήνα, αλλά οι οικογένειες στη Γάζα καλούνται να εμφανιστούν αυτοπροσώπως στο ελληνικό προξενείο στο Κάιρο – χωρίς κανένας να εγγυάται/διασφαλίζει ασφαλή έξοδο από τη Γάζα και μεταφορά ώς την Αίγυπτο.

Τον Οκτώβριο του 2025, το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Συνηγόρων του Παιδιού (European Network of Ombudspersons for Children – ENOC) απηύθυνε ανοιχτή επιστολή προς την πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, καθώς και προς τους επικεφαλής των ευρωπαϊκών θεσμών, ζητώντας άμεση δράση για τα παιδιά που παραμένουν εγκλωβισμένα στη Γάζα, παρά το γεγονός ότι έχουν ήδη εκδοθεί θετικές αποφάσεις οικογενειακής επανένωσης από κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Στην επιστολή, το ENOC επισημαίνει ότι τα παιδιά αυτά εξακολουθούν να ζουν σε συνθήκες ακραίου κινδύνου, χωρίς επαρκή πρόσβαση σε τροφή, νερό, ιατρική περίθαλψη και ασφάλεια, και καλεί τα κράτη-μέλη να λάβουν όλα τα αναγκαία μέτρα για την άμεση μεταφορά τους σε ασφαλές περιβάλλον μαζί με τις οικογένειές τους. Το δίκτυο τονίζει ότι η μη εφαρμογή των αποφάσεων επανένωσης συνιστά παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται τόσο από τη Διεθνή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού όσο και από το ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο, υπογραμμίζοντας ότι το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού πρέπει να αποτελεί πρωταρχική μέριμνα κάθε διοικητικής και πολιτικής απόφασης.

Την παρέμβαση αυτή υποστήριξε και η πανευρωπαϊκή οργάνωση Eurochild, η οποία υπογράμμισε ότι η αποτυχία εφαρμογής αυτών των αποφάσεων εκθέτει τα παιδιά σε συνεχιζόμενο κίνδυνο και συνιστά σοβαρή απόκλιση από τις υποχρεώσεις των ευρωπαϊκών κρατών για την προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού, επισημαίνοντας ότι η οικογενειακή ενότητα δεν αποτελεί πολιτική επιλογή αλλά νομική υποχρέωση.

Στις 15 Δεκεμβρίου 2025, γραπτή ερώτηση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέθεσαν 21 ευρωβουλευτές από 4 πολιτικές ομάδες, έπειτα από πρωτοβουλία του αντιπροέδρου της Αριστεράς στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (The Left), Κώστα Αρβανίτη, για τη μη εφαρμογή των αποφάσεων που προβλέπουν την επανένωση ανηλίκων στη Λωρίδα της Γάζας με τις οικογένειές τους.

Οι ευρωβουλευτές, λαμβάνοντας υπόψη τις υποχρεώσεις της Ευρωπαϊκής Ενωσης σύμφωνα με το άρθρο 24 παρ. 2 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε. –που προβλέπει ότι σε όλες τις πράξεις που αφορούν παιδιά πρωτεύουσα σημασία πρέπει να έχει το βέλτιστο συμφέρον τους–, καλούσαν την Επιτροπή να καλέσει τα κράτη-μέλη να αναλάβουν άμεσα δράση. Εχουν περάσει πάνω από δύο μήνες και η Κομισιόν δεν έχει απαντήσει.

Τρεις από τις κόρες του Σάντι Σάαθ σε αντίσκηνο στη Γάζα.

Oι Παλαιστίνιοι στην Ευρώπη αγωνιούν καθώς, παρά την υποτιθέμενη εκεχειρία, η ανθρωπιστική κρίση επιδεινώνεται, την ίδια ώρα που στην Ουάσινγκτον στηνόταν το επικοινωνιακό σόου του Τραμπ με το διαβόητο «Συμβούλιο Ειρήνης».

Οπως αναφέρει η Action Aid, τον Ιανουάριο, κοινότητες στην ανατολική Χάν Γιούνις έλαβαν εντολές άμεσης εκκένωσης. Περίπου 800.000 άνθρωποι, σχεδόν το 40% του πληθυσμού, ζουν πλέον σε περιοχές επιρρεπείς σε πλημμύρες. Μόνο μέσα σε έναν μήνα, σχεδόν 3.500 καταφύγια υπέστησαν ζημιές ή καταστράφηκαν, επηρεάζοντας άμεσα περισσότερους από 19.000 εκτοπισμένους ανθρώπους.

«Δουλεύω εδώ, στέλνω όλα τα λεφτά εκεί»

Ο Αχμεντ Αχτζάμπ, 28 ετών, πέρασε στην Ελλάδα στις 16 Ιανουαρίου 2022 από την Κω. Είναι παντρεμένος, με δύο κόρες στην περιοχή Αλ Γκανάρα της Γάζας. Ξεκίνησε τη διαδικασία οικογενειακής επανένωσης τον Μάρτιο του 2022 στη χώρα μας. Η έγκριση ήρθε τον Οκτώβριο του 2023 (αριθμός απόφασης 646255). Από τότε, τίποτα.

Εργάζεται στις κατασκευές με μισθό περίπου 1.500 ευρώ. Ζει με 500 ευρώ στην Ελλάδα και στέλνει 1.000 στη Γάζα, για να αγοράζουν τα «εντελώς βασικά» σε μια οικονομία πολέμου. «Το συναίσθημα είναι οδυνηρό και αγχωτικό… συχνά αισθάνομαι κατάθλιψη», λέει. Τα μηνύματα από την πατρίδα ανησυχητικά: οι δύο κόρες του, υποσιτισμένες, νοσηλεύονται συχνά στο «Νοσοκομείο Μαρτύρων Αλ Ακσα» στην Ντέιρ Αλ Μπαλά.

Ο Παλαιστίνιος Σάντι Σάαθ με μία από τις κόρες του, όταν ακόμα η οικογένεια ήταν ενωμένη.

Ο Σάντι Σάαθ, 37 ετών, βρίσκεται στην Ελλάδα πάνω από δυόμισι χρόνια και έχει πέντε παιδιά. Η μικρότερη κόρη του γεννήθηκε αφότου εκείνος έφυγε από τη Γάζα· δεν την έχει δει ποτέ από κοντά. Από τις 24 Ιανουαρίου του 2025 έχει θετική απόφαση οικογενειακής επανένωσης (αρ. πρωτοκόλλου 51675). Πριν από κάποιο καιρό, μέσα στην απόγνωση της αναμονής, αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει. Ζητά κάτι που σε ορισμένα κράτη μοιάζει πιο εφικτό: να υπάρξει στοιχειώδης κρατική διευκόλυνση για την εφαρμογή μιας ήδη θετικής απόφασης οικογενειακής επανένωσης. «Εχασα τη μητέρα μου στον τελευταίο πόλεμο και ο αδελφός μου αγνοείται. Δεν θέλω να επιστρέψω πίσω. Θέλω να ζήσω ειρηνικά εδώ στην Ελλάδα με την οικογένειά μου», μας λέει.

«Τα παιδιά μου να ζήσουν μακριά από τον τρόμο»

Στο υπόμνημα που κατέθεσε στις ελληνικές Αρχές, η γυναίκα του αφηγείται τον γολγοθά της οικογένειας: «Είμαι η Χαντίλ Σάαθ και αυτή είναι η ιστορία μου. Οι πέντε κόρες μου μέσα σε αυτόν τον καταραμένο πόλεμο είναι η αρχή της οδύνης μου και το πιο δύσκολο από όλα είναι πως ο άντρας μου, το στήριγμά μου, βρίσκεται στην Ελλάδα, ενώ εγώ είμαι εδώ ολομόναχη με τα παιδιά μου. Γύρω μας μόνο τρομακτικοί ήχοι, εντατικοί βομβαρδισμοί, διακοπές ρεύματος και νερού».

Η πρώτη φορά που εκτοπίστηκε ήταν στις 16 Οκτωβρίου 2023. Πήγε στο πατρικό της από το οποίο έφυγε μετά από ένα μήνα γιατί επίκειτο βομβαρδισμός. Κατέφυγε σε μια άλλη περιοχή, νοικιάζοντας ένα σπίτι. «Εκεί βίωσα την πιο δύσκολη στιγμή της ζωής μου: στις 3 Δεκεμβρίου 2023 έφερα στον κόσμο την κόρη μου, την Εlia, μέσα σε μια νύχτα με φωτιές, αδιάκριτους βομβαρδισμούς και ολοκληρωτική καταστροφή της Χαν Γιούνις». Στις 26 Ιανουαρίου 2024 αναγκάστηκε να πάει στη Ράφα. «Οι κόρες μου υπέφεραν, με την υγεία τους να καταρρέει, χωρίς ρούχα και επαρκείς κουβέρτες. Η καθημερινή μου αγωνία ήταν να μεταφέρω νερό από τόπο σε τόπο, ενώ οι βόμβες έπεφταν παντού γύρω μας.

»Στις 29 Μαΐου 2024 βομβαρδίστηκε το σπίτι του θείου μου, δίπλα ακριβώς από το δικό μας. Μετά μεταφερθήκαμε στην πόλη Χαμάντ και όταν οι βομβαρδισμοί εντάθηκαν, αναγκαστήκαμε να πάμε κοντά στο νοσοκομείο Νάσερ. Εκεί κοιμόμασταν στους δρόμους, καταγής, χωρίς τίποτα για να ξαπλώσουμε. Περάσαμε μία εβδομάδα χωρίς φαγητό· οι κόρες μου έκλαιγαν από την πείνα και τη δίψα. Αγόραζα ένα κομμάτι ψωμί και το μοίραζα με όρκο, μόνο και μόνο για να κοπάσει λίγο η πείνα τους και να κοιμηθούν χωρίς φαγητό […]».

Από τον Μάρτιο του 2025 εκτοπίστηκε ξανά στη Χαν Γιούνις όπου βρίσκεται μέχρι σήμερα. «Ζούμε σε σκηνές, παλεύουμε για τροφή και ξύλα. Κάθε μέρα μαρτυρούμε νέα βάσανα: να γεμίσουμε νερό, να ανάψουμε φωτιά, να μαγειρέψουμε φακές – αφού τίποτε άλλο δεν υπάρχει να φάμε. Μαζί μας ζει και ο κουνιάδος μου, καθηλωμένος σε αναπηρικό κάθισμα εξαιτίας τραυματισμού από τον πόλεμο. Απευθύνω έκκληση σε κάθε ανθρωπιστικό φορέα, σε κάθε ένωση, σε κάθε άνθρωπο που μπορεί να μας βοηθήσει: Σας παρακαλώ, βοηθήστε με να ενωθώ ξανά με τον σύζυγό μου μου και να προσφέρω στα παιδιά μου μια ζωή μακριά από τον τρόμο».

Παιχνίδι στα χαλάσματα

«Εχουμε αριθμούς πρωτοκόλλου. Δεν έχουμε οικογένεια»

Τα νομικά υπομνήματα που κατατέθηκαν προς τον Συνήγορο του Παιδιού αποτυπώνουν το υφιστάμενο κενό με ονόματα, ημερομηνίες, αριθμούς πρωτοκόλλου. Πρόκειται για πολυάριθμες θετικές αποφάσεις οικογενειακής επανένωσης που δεν έχουν πραγματοποιηθεί.

Απευθύναμε ερωτήματα προς το υπουργείο Εξωτερικών, αναζητώντας τον ακριβή αριθμό των οικογενειακών επανενώσεων Παλαιστινίων και τον λόγο που οι αποφάσεις δεν υλοποιούνται στη χώρα μας. Μέχρι τη δημοσίευση του παρόντος δεν είχαμε λάβει απάντηση.

Σε άλλα κράτη της Ευρώπης, το ζήτημα αντιμετωπίστηκε ως συνδυασμός οικογενειακής επανένωσης και ανθρωπιστικής, ιατρικής εκκένωσης. Κάποιες κυβερνήσεις ενεργοποίησαν ad hoc μηχανισμούς, υπό την πίεση της κοινωνίας των πολιτών, τοπικών αρχών ή δικαστικών αποφάσεων. Σε άλλες περιπτώσεις, τα δικαστήρια παρενέβησαν, ειδικά όταν το κράτος υποστήριζε ότι «δεν μπορεί» να εξασφαλίσει είσοδο σε ανθρώπους που κινδύνευαν άμεσα.

Πόσοι είναι

Η βάση δεδομένων dataset migr_resfrps1 της Eurostat, την οποία επεξεργαστήκαμε, αναφέρει τις άδειες διαμονής για οικογενειακή επανένωση με δικαιούχο διεθνούς προστασίας (First permits issued for family reunification with a beneficiary of protection status), μετρώντας τις νομικά ολοκληρωμένες εγκρίσεις επανένωσης. Αναλύοντας τα δεδομένα της Eurostat ανά υπηκοότητα, προκύπτει ότι στην Ευρώπη των 27 μαζί με Νορβηγία, Ισλανδία, Λιχτενστάιν εκδόθηκαν περίπου 5.000-7.000 άδειες για άτομα με υπηκοότητα Παλαιστίνης το 2023 και 7.000-10.000 άδειες το 2024, με σημαντική αύξηση μετά τις 7 Οκτωβρίου 2023.

Οι χώρες με τα μεγαλύτερα ποσοστά είναι η Γερμανία, η Σουηδία, η Ολλανδία, το Βέλγιο και η Ιταλία, ενώ η Ελλάδα καταγράφει συγκριτικά σχετικά χαμηλά νούμερα εγκρίσεων. Ομως ο πραγματικός αριθμός όσων έχουν ήδη φτάσει στις χώρες προορισμού είναι πολύ μικρότερος, όπως αναφέρουν οι ίδιοι οι Παλαιστίνιοι, ΜΚΟ και δικηγόροι σε όλη την Ευρώπη. Η ήπειρος δεν καταγράφει πουθενά τον συνολικό αριθμό ολοκληρωμένων οικογενειακών επανενώσεων Παλαιστινίων.

Οι πρόσφυγες με τους οποίους συνομιλήσαμε στην Αθήνα μάς ανέφεραν περιπτώσεις συγγενών και γνωστών τους που κατάφεραν να ενωθούν με τις οικογένειές τους στο Βέλγιο, στην Ολλανδία, στη Γερμανία (σ.σ. οι περισσότερες περιπτώσεις), στην Ισλανδία, την Ιρλανδία και την Πολωνία.

Στην Ισπανία, η εφημερίδα El Confidencial κατέγραψε περιπτώσεις Παλαιστινίων που κατάφεραν να εγκαταλείψουν τη Γάζα και τελικά να επανενωθούν με συγγενείς στην Ευρώπη, συχνά μέσω εξαιρετικά περίπλοκων και επισφαλών διαδικασιών που περιλάμβαναν συντονισμό μεταξύ διπλωματικών αρχών, υπηρεσιών ασφαλείας και τρίτων χωρών. Σήμερα πάνω από 800 πρόσφυγες από τη Γάζα ζουν στην Ισπανία. Το πρόγραμμα Aman πραγματοποιείται υπό την αιγίδα του ΠΟΥ και των υπουργείων Υγείας και Ένταξης, με στόχο την ιατρική εκκένωση και την υποστήριξη παιδιών και οικογενειών που βρίσκονται σε επείγουσες ιατρικές καταστάσεις.

Η MKO Accem έχει αναλάβει το ρόλο της υποδοχής και ένταξης των Παλαιστινίων στην Ισπανία. Όπως αναφέρει το μέλος της οργάνωσης, Πέδρο ντε Σαντιάγο, «πολλές από τις οικογένειες καταλήγουν να χωρίζονται επειδή το Ισραήλ, που διαχειρίζεται τα συνοριακά περάσματα, συχνά δεν επιτρέπει σε όλη την οικογένεια να περάσει, αλλά μόνο σε μερικά μέλη, γεγονός που έκανε τον πόνο αυτών των οικογενειών ακόμη μεγαλύτερο. Αρχικά, οι οικογένειες ήρθαν για μια περίοδο τριών μηνών, αλλά τελικά όλες έμειναν και υπέβαλαν αίτηση στο σύστημα διεθνούς προστασίας. Είναι μια απόφαση που τους ήταν δύσκολο να πάρουν, επειδή πολλοί από αυτούς άφησαν μέλη της οικογένειάς τους στη Γάζα, άφησαν πίσω σημαντικούς ανθρώπους, βασικά άφησαν ολόκληρη τη ζωή τους». Για πολλά από τα παιδιά της Γάζας, είτε χρειάζονται ιατρική περίθαλψη είτε όχι, η Ισπανία έχει λειτουργήσει ως καταφύγιο για όλες αυτές τις οικογένειες. Επιπλέον, τα παιδιά έχουν λάβει εκπαίδευση και από την πρώτη στιγμή που μπόρεσαν να παρακολουθήσουν μαθήματα.

«Η οικογενειακή επανένωση είναι κρίσιμο εργαλείο προστασίας, αλλά γίνεται όλο και πιο δύσκολο να εφαρμοστεί στην πράξη λόγω των αυξανόμενων περιορισμών και των διοικητικών εμποδίων. Το πρόβλημα δεν είναι νομικό, αλλά πολιτικό», επισημαίνει (στην DW) ο Jean-Nicolas Beuze, εκπρόσωπος της Υπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) στην Κύπρο, όπου η κατάσταση είναι το ίδιο βαλτωμένη όπως στην Ελλάδα. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ακόμα και όταν το δικαίωμα αναγνωρίζεται, η πραγματική επανένωση μπορεί να καθυστερήσει για μήνες ή χρόνια – αφήνοντας οικογένειες χωρισμένες όχι από τον νόμο, αλλά από τις πολιτικές που τον περιβάλλουν.

Στην οθόνη του κινητού του, ο Σάντι συνεχίζει να βλέπει τα παιδιά του να μεγαλώνουν μέσα σε μια σκηνή. Στην Ελλάδα, τα ονόματά τους υπάρχουν σε έναν διοικητικό φάκελο. Υπάρχει αριθμός πρωτοκόλλου. Υπάρχει θετική απόφαση. Αυτό που δεν υπάρχει ακόμη είναι ο τρόπος να φτάσουν εδώ.

Θεώνη Κουφονικολάκου *

Προέχει το δικαίωμα των παιδιών στη ζωή, την ασφάλεια και την οικογενειακή ενότητα

Είναι ανεξήγητο και βαθιά ανησυχητικό το γεγονός ότι τα παιδιά αυτά, μέχρι σήμερα, δεν βρίσκονται σε καθεστώς ασφάλειας μαζί με τις οικογένειές τους. Τα συγκεκριμένα αιτήματα οικογενειακής επανένωσης έχουν εγκριθεί από τα κράτη-μέλη υποδοχής, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, επομένως τέτοιας φύσης διοικητικά προσκόμματα δεν υπάρχουν. Για ποιο λόγο λοιπόν τα παιδιά παραμένουν εγκλωβισμένα; Για ποιο λόγο εξακολουθούν να εκτίθενται σε συνθήκες που –ακόμα κι όταν απλώς περιγράφονται– προκαλούν τρόμο, θλίψη και ντροπή;

Η κατάσταση στη Γάζα είναι γνωστή. Εχει καταγραφεί, τεκμηριωθεί και αναγνωριστεί διεθνώς. Οπως έγραψε ο Συνήγορος στην πρότασή του που εν τέλει υιοθετήθηκε ως ανοιχτή επιστολή από το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Συνηγόρων του Παιδιού, η περιοχή αυτή έχει καταστραφεί σε μεγάλο βαθμό. Πάνω από το 92% των σπιτιών έχουν καταστραφεί. Σχολεία, νοσοκομεία, παιδικές χαρές και βασικές υποδομές έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές ή έχουν κατεδαφιστεί. Περισσότεροι από 60.000 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί. Σύμφωνα με τη UNICEF, η οποία εξέδωσε δήλωση για τις «ασύλληπτες φρικαλεότητες» εκεί, περισσότερα από 50.000 παιδιά έχουν σκοτωθεί ή τραυματιστεί από τον Οκτώβριο του 2023.

Πίσω από τους αριθμούς βρίσκονται παιδιά εκτοπισμένα, χωρισμένα από τις οικογένειές τους, συντετριμμένα από τα ψυχολογικά τους τραύματα, πολλά εξ αυτών με σοβαρά προβλήματα υγείας και αναπηρίες. Βασικοί πόροι επιβίωσης –νερό, τροφή, ηλεκτρικό ρεύμα και ιατρική περίθαλψη– παραμένουν δραματικά περιορισμένοι ή αποκλεισμένοι. Και ενώ όλα αυτά είναι γνωστά, τα παιδιά των οποίων τα αιτήματα επανένωσης έχουν εγκριθεί παραμένουν εκεί.

Τόσο τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης όσο και το Ισραήλ έχουν κυρώσει τη Διεθνή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού. Οφείλουν να διασφαλίζουν, μεταξύ άλλων, το δικαίωμα των παιδιών στη ζωή, την ασφάλεια και την οικογενειακή ενότητα. Οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη το βέλτιστο συμφέρον τους, σε κάθε πολιτική ή διοικητική απόφαση, πάνω από κάθε άλλο συμφέρον ή σκοπιμότητα. Δεν πρόκειται για ηθική σύσταση, όπως πολλοί φαίνεται να νομίζουν, αλλά για νομική δέσμευση.

Υπό το πρίσμα αυτό, η μη ενεργοποίηση όλων των αναγκαίων διαδικασιών για την επείγουσα μεταφορά των παιδιών στο ασφαλές οικογενειακό περιβάλλον τους δεν συνιστά απλή καθυστέρηση. Συνιστά σοβαρή αποτυχία συμμόρφωσης με θεμελιώδεις νομικές υποχρεώσεις, που κοστίζει πολύ ακριβά στα παιδιά και στις οικογένειές τους.

*Δικηγόρος, πρώην Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη για τα Δικαιώματα του Παιδιού

*Το άρθρο γράφτηκε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος PULSE, στο oποίο συμμετέχει κατ’ αποκλειστικότητα η «Εφ.Συν.». Συνεργάστηκαν η ισπανική εφημερίδα El Confidencial και το ευρωπαϊκό δίκτυο Vox Europe.

The post Τα παιδιά που δεν φεύγουν ποτέ από τη Γάζα appeared first on MIIR - Mediterranean Institute for Investigative Reporting.

Αναζητώντας τις Ποινικές Ευθύνες Υπουργών

zanin — Sat, 24 Jan 2026 08:10:40 +0000

Αναζητώντας τις Ποινικές Ευθύνες Υπουργών

<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
\u0393\u03b9\u03b1 \u03b4\u03b5\u03ba\u03b1\u03b5\u03c4\u03af\u03b5\u03c2, \u03b7 \u03c0\u03bf\u03b9\u03bd\u03b9\u03ba\u03ae \u03b5\u03c5\u03b8\u03cd\u03bd\u03b7 \u03c5\u03c0\u03bf\u03c5\u03c1\u03b3\u03ce\u03bd \u03c3\u03c4\u03b7\u03bd \u0395\u03bb\u03bb\u03ac\u03b4\u03b1 \u03ba\u03c1\u03af\u03b8\u03b7\u03ba\u03b5 \u03c0\u03b5\u03c1\u03b9\u03c3\u03c3\u03cc\u03c4\u03b5\u03c1\u03bf \u03c0\u03bf\u03bb\u03b9\u03c4\u03b9\u03ba\u03ac \u03c0\u03b1\u03c1\u03ac \u03b4\u03b9\u03ba\u03b1\u03c3\u03c4\u03b9\u03ba\u03ac. \u03a4\u03b1 \u03c4\u03b5\u03bb\u03b5\u03c5\u03c4\u03b1\u03af\u03b1 \u03c7\u03c1\u03cc\u03bd\u03b9\u03b1 \u03c4\u03bf \u03b2\u03ac\u03c1\u03bf\u03c2 \u03c4\u03c9\u03bd \u03c3\u03ba\u03b1\u03bd\u03b4\u03ac\u03bb\u03c9\u03bd \u03c4\u03b7\u03c2 \u03ba\u03c5\u03b2\u03ad\u03c1\u03bd\u03b7\u03c3\u03b7\u03c2 \u039c\u03b7\u03c4\u03c3\u03bf\u03c4\u03ac\u03ba\u03b7 \u03ba\u03b1\u03b9 \u03b7 \u03c0\u03b1\u03c1\u03ad\u03bc\u03b2\u03b1\u03c3\u03b7 \u03c4\u03b7\u03c2 \u0395\u03c5\u03c1\u03c9\u03c0\u03b1\u03ca\u03ba\u03ae\u03c2 \u0395\u03b9\u03c3\u03b1\u03b3\u03b3\u03b5\u03bb\u03af\u03b1\u03c2 \u03ad\u03c6\u03b5\u03c1\u03b1\u03bd \u03c3\u03c4\u03bf \u03c0\u03c1\u03bf\u03c3\u03ba\u03ae\u03bd\u03b9\u03bf \u03c4\u03b1 \u03cc\u03c1\u03b9\u03b1 \u03c4\u03bf\u03c5 \u0386\u03c1\u03b8\u03c1\u03bf\u03c5 86. \u0397 \u03b5\u03c0\u03b9\u03c3\u03c4\u03bf\u03bb\u03ae \u03c4\u03b7\u03c2 \u039b\u03ac\u03bf\u03c5\u03c1\u03b1 \u039a\u03bf\u03b2\u03ad\u03c3\u03b9 \u03c0\u03c1\u03bf\u03c2 \u03c4\u03b7\u03bd \u039a\u03bf\u03bc\u03b9\u03c3\u03b9\u03cc\u03bd \u03c6\u03c9\u03c4\u03af\u03b6\u03b5\u03b9 \u03ad\u03bd\u03b1 \u03b8\u03b5\u03c3\u03bc\u03b9\u03ba\u03cc \u03b1\u03b4\u03b9\u03ad\u03be\u03bf\u03b4\u03bf \u03c0\u03bf\u03c5 \u03b4\u03cd\u03c3\u03ba\u03bf\u03bb\u03b1 \u03bc\u03c0\u03bf\u03c1\u03b5\u03af \u03c0\u03bb\u03ad\u03bf\u03bd \u03bd\u03b1 \u03b1\u03b3\u03bd\u03bf\u03b7\u03b8\u03b5\u03af.<\/strong><\/p>\n
<\/p>\n
24-1-2026<\/strong><\/p>","tablet":"
\u0393\u03b9\u03b1 \u03b4\u03b5\u03ba\u03b1\u03b5\u03c4\u03af\u03b5\u03c2, \u03b7 \u03c0\u03bf\u03b9\u03bd\u03b9\u03ba\u03ae \u03b5\u03c5\u03b8\u03cd\u03bd\u03b7 \u03c5\u03c0\u03bf\u03c5\u03c1\u03b3\u03ce\u03bd \u03c3\u03c4\u03b7\u03bd \u0395\u03bb\u03bb\u03ac\u03b4\u03b1 \u03ba\u03c1\u03af\u03b8\u03b7\u03ba\u03b5 \u03c0\u03b5\u03c1\u03b9\u03c3\u03c3\u03cc\u03c4\u03b5\u03c1\u03bf \u03c0\u03bf\u03bb\u03b9\u03c4\u03b9\u03ba\u03ac \u03c0\u03b1\u03c1\u03ac \u03b4\u03b9\u03ba\u03b1\u03c3\u03c4\u03b9\u03ba\u03ac. \u03a4\u03b1 \u03c4\u03b5\u03bb\u03b5\u03c5\u03c4\u03b1\u03af\u03b1 \u03c7\u03c1\u03cc\u03bd\u03b9\u03b1 \u03c4\u03bf \u03b2\u03ac\u03c1\u03bf\u03c2 \u03c4\u03c9\u03bd \u03c3\u03ba\u03b1\u03bd\u03b4\u03ac\u03bb\u03c9\u03bd \u03c4\u03b7\u03c2 \u03ba\u03c5\u03b2\u03ad\u03c1\u03bd\u03b7\u03c3\u03b7\u03c2 \u039c\u03b7\u03c4\u03c3\u03bf\u03c4\u03ac\u03ba\u03b7 \u03ba\u03b1\u03b9 \u03b7 \u03c0\u03b1\u03c1\u03ad\u03bc\u03b2\u03b1\u03c3\u03b7 \u03c4\u03b7\u03c2 \u0395\u03c5\u03c1\u03c9\u03c0\u03b1\u03ca\u03ba\u03ae\u03c2 \u0395\u03b9\u03c3\u03b1\u03b3\u03b3\u03b5\u03bb\u03af\u03b1\u03c2 \u03ad\u03c6\u03b5\u03c1\u03b1\u03bd \u03c3\u03c4\u03bf \u03c0\u03c1\u03bf\u03c3\u03ba\u03ae\u03bd\u03b9\u03bf \u03c4\u03b1 \u03cc\u03c1\u03b9\u03b1 \u03c4\u03bf\u03c5 \u0386\u03c1\u03b8\u03c1\u03bf\u03c5 86. \u0397 \u03b5\u03c0\u03b9\u03c3\u03c4\u03bf\u03bb\u03ae \u03c4\u03b7\u03c2 \u039b\u03ac\u03bf\u03c5\u03c1\u03b1 \u039a\u03bf\u03b2\u03ad\u03c3\u03b9 \u03c0\u03c1\u03bf\u03c2 \u03c4\u03b7\u03bd \u039a\u03bf\u03bc\u03b9\u03c3\u03b9\u03cc\u03bd \u03c6\u03c9\u03c4\u03af\u03b6\u03b5\u03b9 \u03ad\u03bd\u03b1 \u03b8\u03b5\u03c3\u03bc\u03b9\u03ba\u03cc \u03b1\u03b4\u03b9\u03ad\u03be\u03bf\u03b4\u03bf \u03c0\u03bf\u03c5 \u03b4\u03cd\u03c3\u03ba\u03bf\u03bb\u03b1 \u03bc\u03c0\u03bf\u03c1\u03b5\u03af \u03c0\u03bb\u03ad\u03bf\u03bd \u03bd\u03b1 \u03b1\u03b3\u03bd\u03bf\u03b7\u03b8\u03b5\u03af.<\/strong><\/p>\n
24-1-2026<\/strong><\/p>","phone":"
\u0393\u03b9\u03b1 \u03b4\u03b5\u03ba\u03b1\u03b5\u03c4\u03af\u03b5\u03c2, \u03b7 \u03c0\u03bf\u03b9\u03bd\u03b9\u03ba\u03ae \u03b5\u03c5\u03b8\u03cd\u03bd\u03b7 \u03c5\u03c0\u03bf\u03c5\u03c1\u03b3\u03ce\u03bd \u03c3\u03c4\u03b7\u03bd \u0395\u03bb\u03bb\u03ac\u03b4\u03b1 \u03ba\u03c1\u03af\u03b8\u03b7\u03ba\u03b5 \u03c0\u03b5\u03c1\u03b9\u03c3\u03c3\u03cc\u03c4\u03b5\u03c1\u03bf \u03c0\u03bf\u03bb\u03b9\u03c4\u03b9\u03ba\u03ac \u03c0\u03b1\u03c1\u03ac \u03b4\u03b9\u03ba\u03b1\u03c3\u03c4\u03b9\u03ba\u03ac. \u03a4\u03b1 \u03c4\u03b5\u03bb\u03b5\u03c5\u03c4\u03b1\u03af\u03b1 \u03c7\u03c1\u03cc\u03bd\u03b9\u03b1 \u03c4\u03bf \u03b2\u03ac\u03c1\u03bf\u03c2 \u03c4\u03c9\u03bd \u03c3\u03ba\u03b1\u03bd\u03b4\u03ac\u03bb\u03c9\u03bd \u03c4\u03b7\u03c2 \u03ba\u03c5\u03b2\u03ad\u03c1\u03bd\u03b7\u03c3\u03b7\u03c2 \u039c\u03b7\u03c4\u03c3\u03bf\u03c4\u03ac\u03ba\u03b7 \u03ba\u03b1\u03b9 \u03b7 \u03c0\u03b1\u03c1\u03ad\u03bc\u03b2\u03b1\u03c3\u03b7 \u03c4\u03b7\u03c2 \u0395\u03c5\u03c1\u03c9\u03c0\u03b1\u03ca\u03ba\u03ae\u03c2 \u0395\u03b9\u03c3\u03b1\u03b3\u03b3\u03b5\u03bb\u03af\u03b1\u03c2 \u03ad\u03c6\u03b5\u03c1\u03b1\u03bd \u03c3\u03c4\u03bf \u03c0\u03c1\u03bf\u03c3\u03ba\u03ae\u03bd\u03b9\u03bf \u03c4\u03b1 \u03cc\u03c1\u03b9\u03b1 \u03c4\u03bf\u03c5 \u0386\u03c1\u03b8\u03c1\u03bf\u03c5 86. \u0397 \u03b5\u03c0\u03b9\u03c3\u03c4\u03bf\u03bb\u03ae \u03c4\u03b7\u03c2 \u039b\u03ac\u03bf\u03c5\u03c1\u03b1 \u039a\u03bf\u03b2\u03ad\u03c3\u03b9 \u03c0\u03c1\u03bf\u03c2 \u03c4\u03b7\u03bd \u039a\u03bf\u03bc\u03b9\u03c3\u03b9\u03cc\u03bd \u03c6\u03c9\u03c4\u03af\u03b6\u03b5\u03b9 \u03ad\u03bd\u03b1 \u03b8\u03b5\u03c3\u03bc\u03b9\u03ba\u03cc \u03b1\u03b4\u03b9\u03ad\u03be\u03bf\u03b4\u03bf \u03c0\u03bf\u03c5 \u03b4\u03cd\u03c3\u03ba\u03bf\u03bb\u03b1 \u03bc\u03c0\u03bf\u03c1\u03b5\u03af \u03c0\u03bb\u03ad\u03bf\u03bd \u03bd\u03b1 \u03b1\u03b3\u03bd\u03bf\u03b7\u03b8\u03b5\u03af.<\/strong><\/p>\n\n
24-1-2026<\/strong><\/p>"}},"slug":"et_pb_fullwidth_header"}" data-et-multi-view-load-tablet-hidden="true" data-et-multi-view-load-phone-hidden="true">

Για δεκαετίες, η ποινική ευθύνη υπουργών στην Ελλάδα κρίθηκε περισσότερο πολιτικά παρά δικαστικά. Τα τελευταία χρόνια το βάρος των σκανδάλων της κυβέρνησης Μητσοτάκη και η παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας έφεραν στο προσκήνιο τα όρια του Άρθρου 86. Η επιστολή της Λάουρα Κοβέσι προς την Κομισιόν φωτίζει ένα θεσμικό αδιέξοδο που δύσκολα μπορεί πλέον να αγνοηθεί.

24-1-2026

Της Ιωάννας Λουλούδη*

Το τραγικό σιδηροδρομικό δυστύχημα των Τεμπών, το μέγα-σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ και το σκάνδαλο των υποκλοπών έφεραν την τελευταία τριετία με εκκωφαντικό τρόπο στο προσκήνιο τη συζήτηση για τη διαφθορά, την παράβαση καθήκοντος και την ανάγκη καταλογισμού ευθυνών στους έχοντες ευθύνη για τη διακυβέρνηση της χώρας. Στο επίκεντρο ιδιαίτερα μετά τη σιδηροδρομική τραγωδία στα Τέμπη βρίσκεται ο νόμος περί ευθύνης υπουργών και οι κοινοβουλευτικές διαδικασίες που σχετίζονται με αυτόν. Τα όσα έχουν, καλώς ή κακώς, διαδραματιστεί εντός κι εκτός κοινοβουλίου σε σχέση με την απόδοση ποινικών ευθυνών σε πρώην και νυν μέλη της κυβέρνησης Μητσοτάκη, κατέστησαν σαφή τα όρια και τα κενά της σχετικής νομοθεσίας στην Ελλάδα.

Ξεκάθαρη με τη σειρά της αποτυπώνεται και η απαίτηση των πολιτών κάτι να αλλάξει. Η απαίτηση μοιάζει να ξεπερνά τις στενές κομματικές γραμμές, κάτι που φαίνεται να έχουν αφουγκραστεί τόσο στο κυβερνών κόμμα, όσο και στην αντιπολίτευση, επαναφέροντας σε κάθε ευκαιρία τους τελευταίους μήνες το ζήτημα της αναθεώρησης του Συντάγματος και του «υπαίτιου» Άρθρου 86. Και όχι τυχαία, αφού το θέμα έχει θέσει επανειλημμένα, δημόσια και σε όλους τους τόνους και η Ευρωπαία Εισαγγελέας Λάουρα Κοβέσι. Μόλις τον περασμένο Οκτώβριο, σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε στην Αθήνα, η κα. Κοβέσι αλλά και σε συνέντευξή της στην «ΕφΣυν.» («Θέλουν να πνίξουν την έρευνα για τα Τέμπη», 15/3/2024) δήλωσε πως «έχουμε δύο περιπτώσεις, τον ΟΠΕΚΕΠΕ και τα Τέμπη, όπου το Άρθρο 86 εμπόδισε την έρευνά μας» και παρότρυνε τις ελληνικές αρχές να προβούν σε μεταρρυθμίσεις. Όπως αποκαλύπτουμε σήμερα η κ. Κοβέσι δεν αρκέστηκε μόνο σε δημόσιες παρεμβάσεις.

Ποινική ευθύνη ή πολιτική παραγραφή;

Στην καρδιά του Άρθρου 86, όπως αποτυπώθηκε στο Σύνταγμα του 1975, βρίσκεται η αρμοδιότητα που έχει η Βουλή στην διερεύνηση των ποινικών ευθυνών υπουργών για ενέργειες κατά την άσκηση των καθηκόντων τους. «Η βασική ιδέα υπάρχει αναλλοίωτη από τα μέσα του 19ου αιώνα και δεν είναι παράλογη, είναι αναγκαία και αφορά την προστασία από τον κίνδυνο ποινικοποίησης της πολιτικής ζωής», εξηγεί ο Αναπληρωτής Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Ακρίτας Καϊδατζής.

Η αναθεώρηση του 2001, η εισαγωγή της «ειδικής αποσβεστικής προθεσμίας» (δυνατότητα άσκησης ποινικής δίωξης μέχρι το πέρας της Β’ τακτικής συνόδου από την τέλεση όποιας πράξης) και η ψήφιση το 2003 του εκτελεστικού νόμου περί «Ποινικής Ευθύνης των Υπουργών» (3126/2003), παγίωσαν, τουλάχιστον μέχρι την αναθεώρηση του 2019, μία κατάσταση όπου η πολιτική παραγραφή σε μεγάλο βαθμό αντικατέστησε τη δίωξη, καθώς κυβερνητικές πλειοψηφίες που παρέμεναν στην εξουσία, δεν επεδίωκαν τη διερεύνηση σκανδάλων. «Είδαμε τις συνέπειες, να μένουν υπουργοί στο απυρόβλητο, ατιμώρητοι για σοβαρά σκάνδαλα», σημειώνει κ. Καϊδατζής.

Από το 2011 μέχρι σήμερα, σύμφωνα με τα στοιχεία του Ελληνικού Κοινοβουλίου, έχουν κατατεθεί από κόμματα της κυβέρνησης και της αντιπολίτευσης 17 προτάσεις σύστασης ειδικής κοινοβουλευτικής επιτροπής για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης, ώστε να διερευνηθεί ενδεχόμενη ποινική ευθύνη υπουργών. Από αυτές έχουν γίνει δεκτές 9 προτάσεις που αφορούν όλες πρώην διατελέσαντες υπουργούς ή υφυπουργούς. Στις διαδικασίες του Ειδικού Δικαστηρίου έχουν παραπεμφθεί συνολικά 6 πρώην υπουργοί (Καραμανλής, Τριαντόπουλος, Παππάς, Παπαγγελόπουλος, Παπακωνσταντίνου, Τσοχατζόπουλος), ενώ δεν υπήρξε παραπομπή για υπουργούς σε 3 υποθέσεις (Παπαντωνίου, Novartis, Βατοπέδι). Οι αριθμοί είναι χαμηλοί, εάν σκεφτεί κανείς μόνο πόσο θόρυβο προκάλεσε κάθε μία από αυτές τις υποθέσεις, αλλά και πόσο απασχόλησαν δημόσια άλλες που δεν έφτασαν καν στη σύσταση ειδικής επιτροπής. Δεν προκαλούν πάντως έκπληξη, αφού η εξέλιξη της διερεύνησης των ποινικών ευθυνών των μελών της κυβέρνησης καθορίζεται από τους εκάστοτε κοινοβουλευτικούς κομματικούς συσχετισμούς. Αυτοί αποφασίζουν ποια πρόταση θα οδηγηθεί σε προκαταρκτική εξέταση, καθορίζουν τα μέλη της ειδικής επιτροπής, τον βαθμό ποινικής δίωξης και την μετέπειτα παραπομπή ή και απαλλαγή.

Και εδώ εντοπίζεται το βαθύτερο ερώτημα που ενδεχομένως η επόμενη Αναθεωρητική Βουλή θα κριθεί να αντιμετωπίσει: κατά πόσο αλλοιώνεται η απονομή δικαιοσύνης όταν το κοινοβούλιο καλείται να εξετάσει την ύπαρξη ποινικών ευθυνών, και εν τέλει να κρίνει την παραπομπή μελών της κυβέρνησης σε δίκη;

Παράκαμψη της Βουλής ή του Συντάγματος;

Καμία υπόθεση δεν ανέδειξε το πρόβλημα της ενδοκοινοβουλευτικής πολιτικής διαχείρισης της διερεύνησης υπουργικών ποινικών ευθυνών τόσο πολύ, όσο η υπόθεση των Τεμπών. Η κυβερνητική πλειοψηφία καταψήφισε τον Νοέμβριο 2023 τις προτάσεις ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ για διεξαγωγή προκαταρκτικής εξέτασης για τη διερεύνηση πιθανής κακοδιαχείρισης σε σχέση με τη σύμβαση 717, προστατεύοντας τότε τον πρώην υπουργό Μεταφορών. Τελικά υπό την πίεση των μαζικών διαδηλώσεων, η ίδια πλειοψηφία υπερψήφισε τον Ιούλιο 2025 την παραπομπή του Κώστα Αχ. Καραμανλή για πλημμέλημα έπειτα από μία σύντομη διαδικασία-«παρωδία» που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις εντός και εκτός κοινοβουλίου.

Το ίδιο συνέβη και με τον πρώην υφυπουργό Χρήστο Τριαντόπουλο που είχε ζητήσει με επιστολή του να μη διενεργηθεί στο πρόσωπό του προκαταρκτική εξέταση και να παραπεμφθεί στο Ειδικό Δικαστήριο. Το αίτημα Τριαντόπουλου επικρότησε τότε ο πρωθυπουργός Κ. Μητσοτάκης, που επανέφερε την πρόθεση τροποποίησης του Άρθρου 86 και έκανε λόγο για «ένα γενναίο βήμα που δεν έχει σύγχρονο προηγούμενο». Της «fast-track» διαδικασίας άσκησης ποινικής δίωξης είχε προηγηθεί η δημόσια τοποθέτηση του Συνταγματολόγου Νίκου Αλιβιζάτου που είχε υποστήριξει ότι η προανακριτική επιτροπή «θα μπορούσε να συντμήσει στο ελάχιστο την πολύμηνη και εξ ορισμού τοξική διαδικασία ενώπιόν της και να ζητήσει από την Ολομέλεια την παραπομπή στο δικαστικό συμβούλιο του άρθρου 86 Σ. όλων των εμπλεκόμενων υπουργών. Και τούτο υπό τον όρο ότι θα συμφωνούσαν σε αυτό όλα τα κόμματα».

Την αντίθεσή τους για τις διαδικασίες που ακολουθήθηκαν εξέφρασαν αρκετοί συνταγματολόγοι. Ενδεικτικά ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου, Ευάγγελος Βενιζέλος χαρακτήρισε τους χειρισμούς της κυβερνητικής πλειοψηφίας «καταστρατήγηση του Συντάγματος» (Βήμα, 23/3/2025), επισημαίνοντας τον κίνδυνο η διαδικασία να καταστεί άκυρη στην πορεία. Τον ίδιο κίνδυνο επισημαίνει και ο συνταγματολόγος Καϊδατζής, τονίζοντας πως «το να ασκηθεί ποινική δίωξη από τη Βουλή χωρίς να προηγηθεί αυτό το στάδιο, είναι μια γελοιοποίηση όχι μόνο της κοινοβουλευτικής διαδικασίας, αλλά και της ποινικής διαδικασίας. Η ποινική δίωξη είναι κάτι σοβαρό, ασκείται μόνο μετά από την τήρηση μιας αυστηρά προβλεπόμενης διαδικασίας».

Η Ευρωπαία Εισαγγελέας, Λάουρα Κοβέσι – Πηγή: Dennis Lomme, EP © European Union 2025

Ασυμφωνία με το ευρωπαϊκό δίκαιο;

Τον περασμένο Οκτώβριο η Ευρωπαία Εισαγγελέας Λάουρα Κοβέσι επανέλαβε τη δυσαρέσκεια της EPPO για τα εμπόδια που συνάντησε στην Ελλάδα, ενώ πραγματοποίησε μία τοποθέτηση που αναδεικνύει το χάσμα στην προσέγγιση της απόδοσης ποινικών υπουργικών ευθυνών εντός Ευρώπης: «Το Άρθρο 86 αντίκειται στην Ευρωπαϊκή Νομοθεσία, τις δυσκολίες του αντιμετωπίσαμε στα Τέμπη και τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Για να μην συμβεί και πάλι αυτό, θα πρέπει να αλλάξει το Σύνταγμα».

Μπορεί στην πραγματικότητα η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία να παρακάμψει στις υποθέσεις που ερευνά το Σύνταγμα; «Δεν θα συμφωνήσω με όσους, ευτυχώς είναι λίγοι, δέχονται ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία μπορεί να παρακάμψει στις υποθέσεις που ερευνά, τις επιταγές του Άρθρου 86», δηλώνει ο Αθανάσιος Ξηρός, Αναπληρωτής Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, ο οποίος έχει στο παρελθόν διατελέσει Γενικός Γραμματέας των Υπουργείων Δικαιοσύνης και Εσωτερικών. Μεταξύ των συνταγματολόγων που συμφωνούν με την παραπάνω θέση, είναι και ο κ. Καϊδατζής που σημειώνει πως δεν υπάρχει σαφής αντίθεση της εθνικής νομοθεσίας με το ευρωπαϊκό δίκαιο. Αλλά και ο Ευ. Βενιζέλος έχει δηλώσει πως στον κανονισμό της EPPO υπερισχύει το εθνικό δίκαιο στην περίπτωση της ποινικής ευθύνης υπουργών, προσθέτοντας, όμως, ότι υπάρχει η ανάγκη το Άρθρο 86 να εφαρμοστεί και να διαμορφωθεί «σύμφωνα με την απαίτηση της κοινωνίας για θεσμική αξιοπιστία και διαφάνεια».

Απευθύναμε ερώτημα στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία για αυτήν την «ασυμβατότητα» ελληνικής και ευρωπαϊκής νομοθεσίας, αλλά και το εάν η EPPO έχει παρέμβει σε άλλα κράτη-μέλη για τον ίδιο λόγο. Στην απάντησή της προς το MIIR και την ΕφΣυν, η EPPO αναφέρει ότι «είναι αρμόδια για τη διερεύνηση και τη δίωξη όλων των ποινικών αδικημάτων που ζημιώνουν τον προϋπολογισμό της Ένωσης, ανεξάρτητα από το ποιος είναι ο φερόμενος ως δράστης ή δράστες. Οι Συνθήκες της ΕΕ και ο κανονισμός της EPPO δεν προβλέπουν καμία εξαίρεση όσον αφορά την προσωπική ή επαγγελματική ιδιότητα των παραβατών. Οποιοσδήποτε εθνικός νόμος που εξαιρεί ορισμένα πρόσωπα από τον έλεγχο των εισαγγελικών αρχών είναι, κατά την άποψή μας, αντίθετος προς το δίκαιο της Ένωσης. Όπως στην περίπτωση της Ελλάδας, έχουμε επισημάνει καταστάσεις αυτού του είδους στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να τις αξιολογήσει».

Αποκαλυπτική η επιστολή της Ευρωπαίας Εισαγγελέως προς την Κομισιόν

Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία επιβεβαίωσε στο MIIR & την ΕφΣυν πως είχε υποβάλει τον Ιανουάριο του 2024 σχετική αναφορά στην Κομισιόν και τον επίτροπο Δικαιοσύνης Ντιντιέ Ρέιντερς, αλλά και πως έλαβε απαντητική επιστολή. Κατόπιν υποβολής αιτήματος πρόσβασης στη δημόσια πληροφορία (FOI), λάβαμε από την EPPO αντίγραφα της σχετικής επικοινωνίας, την οποία και δημοσιεύουμε σήμερα αποκλειστικά.

Η επιστολή της Λάουρα Κοβέσι (10/1/2024) φαίνεται πως αποτελεί συνέχεια μιας αλληλογραφίας μεταξύ της Ευρωπαίας Εισαγγελέως και της Κομισιόν σχετικά με τους νομικούς περιορισμούς που αντιμετωπίζει η EPPO κατά την άσκηση των καθηκόντων της, στην οποία φαίνεται ότι η κα. Κοβέσι, έχει ξαναθέσει το θέμα της Ελλάδας. Μάλιστα, ενώ στην επιστολή αναφέρεται σε άλλα επτά κράτη -Βέλγιο, Γαλλία, Εσθονία, Ιταλία, Ολλανδία, Ρουμανία, Φινλανδία- που, όπως γράφει, προβλέπουν «εξαιρέσεις ή ειδική μεταχείριση για διαφορετικές κατηγορίες προσώπων», αποφασίζει να παραθέσει πρώτα τα προβλήματα που έχουν προκύψει κατά τη διερεύνηση του εγκλήματος των Τεμπών στην Ελλάδα:

«Θα ήθελα να επανέλθω στις προηγούμενες επιστολές μας σχετικά με το νομικό περιβάλλον στο οποίο λειτουργεί η EPPO στα συμμετέχοντα κράτη μέλη από τον Ιούνιο του 2021, για να σας ενημερώσω σχετικά με πρόσθετα ζητήματα που προέκυψαν σε διάφορα συμμετέχοντα κράτη μέλη, ξεκινώντας από την Ελλάδα.

Όπως πιθανώς γνωρίζετε, η EPPO έχει διερευνήσει μεγάλο αριθμό υπόπτων, συμπεριλαμβανομένων κρατικών αξιωματούχων, για εγκλήματα που σχετίζονται με την εκτέλεση συμβάσεων, συγχρηματοδοτούμενων από την ΕΕ, για την αποκατάσταση απομακρυσμένων συστημάτων ελέγχου της κυκλοφορίας και σηματοδότησης στο ελληνικό σιδηροδρομικό δίκτυο.

Ωστόσο, το ελληνικό Σύνταγμα και ο νόμος 3126/2003 περί Ποινικής Ευθύνης Υπουργών προβλέπουν ότι μόνο το ελληνικό κοινοβούλιο έχει την εξουσία να διερευνά και να διώκει εν ενεργεία ή ακόμη και πρώην μέλη της ελληνικής κυβέρνησης. Ως εκ τούτου, η EPPO έπρεπε να χωρίσει την έρευνα, προκειμένου να παραπέμψει στο ελληνικό κοινοβούλιο το μέρος που αφορούσε την πιθανή ποινική ευθύνη των εμπλεκόμενων μελών της ελληνικής κυβέρνησης.

Κατά την άποψή μας, αυτό περιορίζει σοβαρά την αρμοδιότητα της EPPO, κατά παράβαση του εφαρμοστέου δικαίου της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της αρχής της υπεροχής του δικαίου της ΕΕ, δεδομένου ότι ούτε η οδηγία PIF ούτε ο κανονισμός για την EPPO προβλέπουν εξαιρέσεις για διαφορετικές κατηγορίες προσώπων ή ειδική μεταχείριση».

H επιστολή της Ευρωπαίας Εισαγγελέως προς τον τότε Ευρωπαίο Επίτροπο Δικαιοσύνης, Ντιντιέ Ρέιντερς (10/1/2024) – Πηγή: MIIR

Στην απάντησή του (14/2/2024) ο τότε Ευρωπαίος Επίτροπος αναγνωρίζει τις δυσκολίες και απαντά στο αίτημα της κας. Κοβέσι, που του ζητά να προβεί στις «κατάλληλες ενέργειες». Ο Ντιντιέ Ρέιντερς αναγνωρίζει επίσης πως η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία θα έπρεπε να μπορεί να διερευνά οποιονδήποτε ύποπτο για πράξεις που ζημιώνουν την ΕΕ, «ανεξαρτήτως της θέσης που κατέχει».

«Λυπούμαι που διαβάζω για αυτές τις δυσκολίες. Η EPPO θα έπρεπε να ασκεί την αρμοδιότητά της όποτε συντελείται ένα έγκλημα που επηρεάζει τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης, ανεξαρτήτως της θέσης που κατέχει ο φερόμενος δράστης. Η Επιτροπή θα εξετάσει προσεκτικά τα ζητήματα που θέσατε και θα αποφασίσει για την καλύτερη πορεία εφεξής, συμπεριλαμβάνοντας και το πλαίσιο μελλοντικών συζητήσεων με τα Κράτη-Μέλη.

Πράγματι, όπως αναφέρθηκε και στην ακρόαση ενώπιον της Επιτροπής LIBE στις 23 Ιανουαρίου, θα επανέλθουμε στην έκθεση που μόλις ολοκληρώθηκε στο Συμβούλιο και με τα ξεχωριστά Κράτη-Μέλη. Η Επιτροπή θα αξιολογήσει εάν οι σχετικοί εθνικοί κανονισμοί είναι συμβατοί με το Άρθρο 29 του κανονισμού της EPPO για προνόμια και ασυλίες, που επίσης αναφέρετε στην επιστολή».

Η επιστολή απάντησης του πρώην Ευρωπαίου Επιτρόπου Δικαιοσύνης, Ντινιέ Ρέιντερς προς την Ευρωπαία Εισαγγελέα (14/2/2024) – Πηγή: MIIR

Σε σχετικό ερώτημα του MIIR & της ΕφΣυν, εκπρόσωπος της Κομισιόν μας απάντησε:

«Η Επιτροπή παρακολουθεί τις σχετικές εξελίξεις σε όλα τα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, στο πλαίσιο της ετήσιας Έκθεσης για το Κράτος Δικαίου. Στο κεφάλαιο για την Ελλάδα για το 2025 επισημαίνεται ότι καταβάλλονται προσπάθειες για να εξασφαλιστεί μεγαλύτερη συμμετοχή της δικαιοσύνης στην εποπτεία του καθεστώτος ασυλίας των μελών της κυβέρνησης. Η Επιτροπή έχει ξεκινήσει διμερείς διαβουλεύσεις με τα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Επιπλέον, η Επιτροπή διενεργεί επί του παρόντος αξιολόγηση του κανονισμού της EPPO».

Μια πιθανή αναθεώρηση του Άρθρου 86

Η κυβέρνηση, μέσω του κυβερνητικού εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη, έχει τοποθετηθεί, δηλώνοντας πως δεν είναι δυνατή η παράκαμψη του Άρθρου 86 από την EPPO. Μόλις την περασμένη εβδομάδα ο Θεόδωρος Ρουσόπουλος, πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης, δήλωσε πως θα απευθύνει επίσημη ερώτηση σχετικά με το Άρθρο 86 στην Επιτροπή της Βενετίας, το ανώτατο συμβουλευτικό όργανο της Ευρώπης σε ζητήματα συνταγματικού δικαίου, προκειμένου να γνωμοδοτήσει κατά πόσο το ισχύον πλαίσιο ανταποκρίνεται στις αρχές του κράτους δικαίου, της ισότητας απέναντι στον νόμο και της εμπιστοσύνης των πολιτών στους θεσμούς.

Είναι βέβαιο πως μέχρι τις επόμενες εκλογές η συζήτηση για την αναθεώρηση του Συντάγματος θα φουντώσει, εντείνοντας την πολιτική πόλωση. Τι μορφή θα μπορούσε να πάρει λοιπόν μια ενδεχόμενη αναθεώρηση του Άρθρου 86 και κατά πόσο θα μπορούσε να απομακρυνθεί από τη Βουλή η διερεύνηση ποινικών ευθυνών υπουργών;

«Θεωρώ εξαιρετικά απλουστευτικό να χρεώνουμε όλα ‘τα κακώς κείμενα’ στο Σύνταγμα και στη Βουλή που αποφασίζει. Όσα παρατηρήσαμε πρόσφατα στην περίπτωση του πολύνεκρου σιδηροδρομικού δυστυχήματος στα Τέμπη αποτελούν εκδήλωση κακής εφαρμογής του Συντάγματος», τονίζει ο συνταγματολόγος κ. Ξηρός. «Ανήκω σε εκείνους που εξακολουθούν να υποστηρίζουν -για λόγους ιστορικούς, πολιτικούς και θεσμικούς- ότι η υπουργική ποινική ευθύνη δεν πρέπει να ερευνάται ερήμην της Βουλής», λέει και τάσσεται υπέρ μίας διάταξης αυξημένης τυπικής ισχύος της κοινοβουλευτικής φάσης της διαδικασίας.

Κατά τον συνταγματολόγο κ. Καϊδατζή, το μεγάλο στοίχημα βρίσκεται στην τήρηση του Συντάγματος. «Το πρώτο που πρέπει να κάνουμε, είναι να απαιτήσουμε να τηρείται το Σύνταγμα και μετά να δούμε πως θα το αλλάξουμε. Εδώ έχουμε φτάσει σε σημείο να μην τηρείται το Σύνταγμα. Δεν λέω ότι είναι όλα καλώς καμωμένα, κάθε άλλο. Αλλά τα προβλήματα που υπάρχουν από το Άρθρο 86, μπορούν να διορθωθούν στον εκτελεστικό νόμο. Αν υπάρχει πραγματικά βούληση να αποδίδεται ποινική ευθύνη, από εκεί πρέπει να ξεκινήσουμε και να έχει άμεσο αποτέλεσμα αυτή η αλλαγή».

Όταν το θεσμικό φίλτρο έγινε ασπίδα εξουσίας

Ο πυρήνας της σκέψης του συνταγματικού νομοθέτη για το Άρθρο 86 ήταν ότι η εκάστοτε κυβέρνηση δεν πρέπει να είναι διαρκώς όμηρος της ποινικής δίωξης για τις πολιτικές της επιλογές. Η εμπλοκή της Βουλής θεωρήθηκε θεσμικό φίλτρο απέναντι στην ποινικοποίηση της πολιτικής αντιπαράθεσης. Αντί, ωστόσο, να αποτρέψει την ποινικοποίηση της πολιτικής, κατέληξε στην πράξη να πολιτικοποιεί την ποινική ευθύνη. Αντί να προστατεύει την πολιτική από τη Δικαιοσύνη, έφτασε να προστατεύει την εξουσία από τη λογοδοσία.

Και εδώ ακριβώς εδράζεται η κοινωνική δυσφορία, η ευρωπαϊκή κριτική, και η ανάγκη επαναθεμελίωσης της συζήτησης. Η επιστολή της Ευρωπαίας Εισαγγελέως πριν από δύο χρόνια που αποκαλύπτουμε σήμερα, πολύ πριν φουντώσει το κίνημα των Τεμπών ή εμφανιστεί το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, είναι ενδεικτική της πίεσης που δέχεται η κυβέρνηση, και ερμηνεύει εν μέρει τη στάση της να δεχτεί την αναθεώρηση του Άρθρου. Δεν την απαλλάσσει βέβαια από την αμφιλεγόμενη διαχείριση των συγκεκριμένων υποθέσεων, που οδηγεί τους πολίτες στο συμπέρασμα πως συντελείται απόπειρα συγκάλυψής τους.

Το ελληνικό μοντέλο με την εμπλοκή της Βουλής ως προϋπόθεση για ποινική δίωξη είναι πιο «πολιτικό» και πιο συγκεντρωτικό από αυτά των περισσοτέρων ευρωπαϊκών χωρών, όπου η δικαιοσύνη έχει ευρύτερη αρμοδιότητα να διώκει υπουργούς χωρίς τελική πολιτική έγκριση. Είναι δεδομένο ότι αν δεν υπήρχε το Άρθρο 86, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία θα είχε μεγαλύτερη ευχέρεια δράσης σε υποθέσεις όπως των Τεμπών και του ΟΠΕΚΕΠΕ που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά της, αλλά η πολιτική επιρροή και οι θεσμικές στρεβλώσεις δεν θα εξαφανίζονταν. Το πρόβλημα ενδεχομένως θα μετατοπιζόταν, αλλά δε θα λυνόταν εντελώς, καθώς η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία δεν μπορεί να κινηθεί για κάθε σκάνδαλο εξουσίας ούτε φυσικά να «υποκαταστήσει» συνολικά την εθνική ποινική Δικαιοσύνη.

Η άτυπη ασυλία στην ευθύνη υπουργών στην Ευρώπη

Από την επιστολή της Ευρωπαίας Εισαγγελέως είναι σαφές πως εντοπίζεται σε αρκετά ακόμη κράτη ζήτημα άτυπης ασυλίας στη διερεύνηση της ποινικής ευθύνης υπουργών. Πρόσφατη αναφορά της Διεθνούς Διαφάνειας σημειώνει πως είναι σύνηθες στα κράτη του ΟΟΣΑ οι διαδικασίες μομφής υπουργών να έχουν μία «πολιτική» διάσταση, συνήθως με την εμπλοκή του κοινοβουλίου, που «μπορούν να δυσχεράνουν την έναρξη ερευνών ή διώξεων». Αυτό κατά την Επιτροπή της Βενετίας μπορεί στην πράξη να λειτουργήσει ως «ένα είδος διαδικαστικής ασυλίας, η οποία αποτελεί επίσης πρόκληση στο πλαίσιο του κράτους δικαίου».

Σύμφωνα με τον συνταγματολόγο κ. Ξηρό, καταγράφεται πλέον διεθνώς μία τάση «προς την κατεύθυνση της κυρίως ή της πλήρους δικαστικοποίησής» της υπουργικής ποινικής ευθύνης. «Η Βουλή σιγά-σιγά περιθωριοποιείται ή της καταλείπεται λόγος μόνο στην περίπτωση ειδικών κατηγοριών αξιόποινων πράξεων σε ό,τι αφορά την εκκίνηση της διαδικασίας. Για τη διερεύνηση και τον καταλογισμό της υπουργικής ποινικής ευθύνης υπάρχουν χώρες -είναι σαφώς λιγότερες- που επιλαμβάνεται η Βουλή, άλλες που επιλαμβάνεται η δικαιοσύνη, και άλλες που εγκαθιδρύουν σώμα μεικτής σύνθεσης».

Ισπανία
Το Σύνταγμα της Ισπανίας ορίζει ότι τα μέλη της κυβέρνησης αντιμετωπίζουν ποινική ευθύνη βάσει κοινών διατάξεων, ενώ η Βουλή εμπλέκεται μόνο όταν το φερόμενο αδίκημα αφορά προδοσία ή ενέργειες που απειλούν την ασφάλεια του κράτους. Αρκετοί υπουργοί στην Ισπανία έχουν καταδικαστεί, όπως οι Jaume Matas, υπουργός Περιβάλλοντος (2000) που καταδικάστηκε για διαφθορά, και Rodrigo Rato, υπουργός Οικονομίας (1996) που καταδικάστηκε για οικονομικά εγκλήματα. Πρόσφατα ο διωκόμενος για διαφθορά José Luis Ábalos, πρώην υπουργός Μεταφορών (2018-2021), έγινε ο πρώτος εν ενεργεία Ισπανός βουλευτής που τέθηκε σε προδικαστική κράτηση λόγω κινδύνου διαφυγής.

Ρουμανία
Για τη δίωξη ποινικών ευθυνών υπουργών στη Ρουμανία είναι απαραίτητη η έγκριση σχετικής εισαγγελικής παραγγελίας από τη Γερουσία ή τη Βουλή, μέσω μυστικής ψηφοφορίας, ή η έγκριση του Ρουμάνου προέδρου για μη εκλεγμένους υπουργούς. Σύμφωνα με την Εθνική Διεύθυνση Καταπολέμησης της Διαφθοράς (DNA), από το 2019 κανένα αίτημα για την έγκριση ποινικής έρευνας δεν έχει απορριφθεί. Επίσης, από το 2005 διερευνήθηκαν 36 υπουργοί, 16 εκ των οποίων καταδικάστηκαν, ενώ άλλοι 5 βρίσκονται σε δίκη. «Υπήρχε μια εποχή που το Κοινοβούλιο εμπόδιζε συχνά τις εισαγγελικές παραγγελίες και η άρση ασυλίας αντιμετωπιζόταν πολιτικά. Σήμερα το νομικό πλαίσιο και η κοινοβουλευτική πρακτική είναι ευθυγραμμισμένα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα», επισημαίνει στο HotNews η πρώην υπουργός Δικαιοσύνης Alina Gorghiu.

Γαλλία
Στη Γαλλία, όπου πρόσφατα είδαμε τη σύντομη φυλάκιση του πρώην προέδρου Νικολά Σαρκοζί, η ποινική δίωξη κατά υπουργών εκκινεί κατά τις κοινές ποινικές διατάξεις, ωστόσο τα μέλη κυβέρνησης δικάζονται από ειδικό δικαστήριο (Cour de justice de la République). Ο ρόλος της Βουλής περιορίζεται στην έγκριση της σύνθεσης του αρμόδιου Δικαστηρίου.

Ιταλία
Στην Ιταλία η ποινική δίωξη ασκείται από τη δικαστική εξουσία και ο ρόλος του Κοινοβουλίου περιορίζεται στη δυνατότητα να σταματήσει τη διαδικασία σε πολύ συγκεκριμένες περιπτώσεις. Βάσει του άρθρου 96 του Συντάγματος και του εκτελεστικού νόμου 1/1989, ο πρωθυπουργός και οι υπουργοί «υπόκεινται σε κοινές διατάξεις για αδικήματα που διαπράττονται κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, με την επιφύλαξη της έγκρισης από τη Γερουσία ή τη Βουλή των Αντιπροσώπων». Οι συσχετισμοί στο ιταλικό κοινοβούλιο, ωστόσο, επηρεάζουν την ποινική διερεύνηση υπουργικών ευθυνών.

Βουλγαρία
Οι υπουργοί στη Βουλγαρία δεν έχουν κάποια κοινοβουλευτική προστασία από ποινικές διώξεις και μπορούν να συλληφθούν και να δικαστούν βάσει κοινών ποινικών διατάξεων. Αυτό έχει οδηγήσει σε πολυάριθμες διώξεις, αν και συνήθως ξεκινούν αφότου ένας υπουργός αποχωρήσει από το αξίωμά του. Το δικαστικό σύστημα της χώρας, ωστόσο, μοιάζει να λειτουργεί με έναν πολιτικοποιημένο τρόπο, ενώ οι καταδικαστικές αποφάσεις κατά πρώην υπουργών είναι ελάχιστες.

* Το άρθρο γράφτηκε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος PULSE, στο oποίο συμμετέχει κατ’ αποκλειστικότητα η «Εφ.Συν.». Συνεργάστηκαν οι Beatriz Parera/El Confidencial (El Confidencial – Ισπανία), Lorenzo Ferrari (OBCT – Ιταλία), Krasen Nikolov & Samuil Dimitrov (Mediapool – Βουλγαρία) και Simona Voicu (HotNews.ro – Ρουμανία). Πηγή φωτογραφιών: European Parliament – EU, Pixabay.

The post Αναζητώντας τις Ποινικές Ευθύνες Υπουργών appeared first on MIIR - Mediterranean Institute for Investigative Reporting.