Ελλάδα: Η καταχρηστική αγωγή εναντίον ανεξάρτητων δημοσιογραφικών ομάδων πρέπει να απορριφθεί

Η Ελλάδα καλείται να θεσπίσει δικλείδες ασφαλείας κατά των SLAPP για την προστασία των μέσων ενημέρωσης

Το International Press Institute (IPI – Διεθνές Ινστιτούτο Τύπου), μαζί με τους συνυπογράφοντες εταίρους της πρωτοβουλίας «Media Freedom Rapid Response» (MFRR), καταδικάζουν από κοινού την άσκηση καταχρηστικής αγωγής από την Air Mediterranean κατά της ελληνικής ερευνητικής δημοσιογραφικής ομάδας Μεσογειακό Ινστιτούτο Ερευνητικής Δημοσιογραφίας (Mediterranean Institute for Investigative Reporting – MIIR), της εφημερίδας «Εφημερίδα των Συντακτών» (EφΣυν), καθώς και των εκδοτών και διευθυντών τους.

Οι οργανώσεις μας, οι οποίες εδώ και καιρό καταγράφουν τις νομικές απειλές εναντίον μέσων ενημέρωσης στην Ευρώπη, καλούν σήμερα το Πρωτοδικείο Αθηνών να κρίνει την αγωγή της Air Mediterranean καταχρηστική και να τηρήσει τα ευρωπαϊκά πρότυπα για την ελευθερία του Τύπου κατά την εκδίκαση της υπόθεσης στην επικείμενη ακροαματική διαδικασία στις 21 Μαΐου 2026.

Οι εταίροι του MFRR εκφράζουν τη λύπη τους για το γεγονός ότι, παρόλο που η ελληνική κυβέρνηση έχει δείξει κάποιο βαθμό ετοιμότητας για την ενσωμάτωση στο εθνικό δίκαιο της Κοινοτικής Οδηγίας κατά των SLAPP, δεν υιοθετήθηκαν συγκεκριμένες νομοθετικές τροποποιήσεις πριν από την προθεσμία της 7ης Μαΐου. 

Τώρα που η προθεσμία έχει παρέλθει, καλούμε τις ελληνικές αρχές να αναλάβουν αποφασιστική δράση για να διασφαλίσουν την ταχεία και αποτελεσματική ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής Οδηγίας στο εθνικό δίκαιο. Η μεταρρύθμιση του Αστικού Κώδικα θα πρέπει επίσης να ενισχύει τα μέτρα προστασίας έναντι των εγχώριων «Στρατηγικών Αγωγών Κατά της Συμμετοχής του Κοινού» (Strategic Lawsuits Against Public Participation – SLAPP), οι οποίες αποσκοπούν στην αποσιώπηση της ποιοτικής δημοσιογραφίας δημοσίου συμφέροντος.

Η αγωγή κατατέθηκε έπειτα από μια διασυνοριακή έρευνα του MIIR και των συνεργατών του με τίτλο «Τα Μεσογειακά Φτερά του Υποκόσμου», η οποία δημοσιεύθηκε τον Αύγουστο του 2025. Η Air Mediterranean, μια διεθνής αεροπορική εταιρεία με έδρα την Αθήνα, κίνησε νομικές διαδικασίες επτά μήνες αργότερα, στοχεύοντας το MIIR, την ΕφΣυν και τους δημοσιογράφους που εργάστηκαν στην έρευνα. Το MIIR είναι ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός με εμπειρία στην ερευνητική δημοσιογραφία και τη δημοσιογραφία δεδομένων, ενώ η ΕφΣυν αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες ανεξάρτητες εφημερίδες στην Ελλάδα.

Η νομική ενέργεια ακολούθησε προηγούμενη εξώδικη καταγγελία που υποβλήθηκε από τους νομικούς εκπροσώπους της αεροπορικής εταιρείας τον Αύγουστο του 2025, στην οποία η εταιρεία χαρακτήρισε τη σχετική δημοσιογραφική κάλυψη ως «ψευδή και δυσφημιστική» και αρνήθηκε οποιαδήποτε σύνδεση με εγκληματική δραστηριότητα. Σε απάντηση, το MIIR και η ΕφΣυν δήλωσαν ότι είχαν δοθεί στην εταιρεία αρκετές ευκαιρίες για να παρέχει απαντήσεις πριν από τη δημοσίευση, σύμφωνα με τα ισχύοντα δημοσιογραφικά δεοντολογικά πρότυπα, και τόνισαν ότι η έρευνα τήρησε τα δημοσιογραφικά πρότυπα και αφορούσε ζητήματα σαφούς δημόσιου ενδιαφέροντος.

Η διασυνοριακή έρευνα υποστηρίχθηκε από το Journalismfund Europe και δημοσιεύθηκε από κοινού από τα MIIR και Siraj (Συρία), Daraj (Λίβανος), VoxEurop (Γαλλία και Βέλγιο) και L’Espresso (Ιταλία). Η έρευνα εξέτασε τους φερόμενους δεσμούς μεταξύ της ελληνικής ιδιωτικής αεροπορικής εταιρείας Air Mediterranean και ατόμων που εμπλέκονται στη διακίνηση όπλων, ναρκωτικών και μεταναστών. Επίσης, έθεσε σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τις εποπτικές ικανότητες των ελληνικών, ιταλικών και ευρωπαϊκών αρχών.

Η Air Mediterranean στόχευσε αποκλειστικά τα δύο ελληνικά μέσα ενημέρωσης που συμμετείχαν στη διασυνοριακή έρευνα, ενώ οι τέσσερις διεθνείς δημοσιογραφικοί εταίροι εξαιρέθηκαν από τη δικαστική διαμάχη.

Η MFRR επισημαίνει ότι η αγωγή της Air Mediterranean φέρει πολλά χαρακτηριστικά των SLAPP: 1) το ζητούμενο ποσό αποζημίωσης είναι υπερβολικό (100.000 ευρώ συνολικά), 2) υπάρχει ανισορροπία ισχύος μεταξύ των εναγομένων και του ενάγοντος, δεδομένων των οικονομικών πόρων της εταιρείας, 3) και η αγωγή φαίνεται επίσης να αποσκοπεί στην αποσιώπηση πληροφοριών δημοσίου συμφέροντος.

Οι οργανώσεις μας εκφράζουν την αλληλεγγύη τους προς τις ομάδες του MIIR και της ΕφΣυν και παραμένουν προσηλωμένες στη στήριξή τους καθώς προχωρά η υπόθεση. Εκφράζουμε επίσης την αλληλεγγύη μας προς τους δημοσιογράφους στην Ελλάδα, οι οποίοι υφίστανται επανειλημμένα κακόβουλες αγωγές με σκοπό τον εκφοβισμό, τη δημιουργία κλίματος αποθάρρυνσης και την παρεμπόδιση της δημοσιογραφικής κάλυψης θεμάτων σαφούς δημόσιου ενδιαφέροντος.

Εδώ και χρόνια, η Ελλάδα θεωρείται μια χώρα υψηλού κινδύνου στην Ευρώπη όσον αφορά τις SLAPP. Ενώ ορισμένες πολύκροτες αγωγές εναντίον δημοσιογράφων τα τελευταία χρόνια έχουν απορριφθεί, άλλες συνεχίζουν να εκκρεμούν, όπως στην περίπτωση του AlterThess.

Εν κατακλείδι, η συγκεκριμένη αγωγή καταδεικνύει την επείγουσα ανάγκη για ισχυρή νομοθέτηση κατά των SLAPP στην Ελλάδα, η οποία θα καλύπτει τόσο τις διασυνοριακές υποθέσεις, όπως προβλέπεται στην ευρωπαϊκή Οδηγία κατά των SLAPP, όσο και ευρύτερες προστασίες έναντι εγχώριων υποθέσεων SLAPP, όπως περιγράφεται στη Σύσταση του Συμβουλίου της Ευρώπης του 2024 σχετικά με τις SLAPP.

Οι οργανώσεις μας ελπίζουν ότι η αγωγή εναντίον του MIIR, της ΕφΣυν και των δημοσιογράφων τους θα απορριφθεί. Θα συνεχίσουμε να παρακολουθούμε την υπόθεση και να αντιδρούμε σε κάθε νέα εξέλιξη.

Οι υπογράφοντες:

International Press Institute (IPI – Διεθνές Ινστιτούτο Τύπου)

European Center for Press and Media Freedom (ECPMF – Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ελευθερία του Τύπου και των Μέσων Ενημέρωσης)

European Federation of Journalists (EFJ – Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Δημοσιογράφων)

Osservatorio Balcani Caucaso Transeuropa (OBCT)

[Η παραπάνω ανακοίνωση συντονίστηκε από το Media Freedom Rapid Response (MFRR), έναν πανευρωπαϊκό μηχανισμό που καταγράφει, παρακολουθεί και αντιδρά σε παραβιάσεις της ελευθερίας του Τύπου και των μέσων ενημέρωσης στα κράτη μέλη της ΕΕ και στις υποψήφιες προς ένταξη χώρες.]

Διαβάστε περισσότερα για τη #SLAPP αγωγή κατά του MIIR εδώ.  

Διαβάστε το αποκαλυπτικό πρωτο ρεπορτάζ μας  και τη συνέχειά του για τους καταζητούμενους επενδυτές της Golden Visa στην Ελλάδα.

*Η έρευνα χρηματοδοτήθηκε και δημοσιεύτηκε στο Journalismfund Europe και εκτός από το MIIR, δημοσιεύτηκε στην Εφ.Συν. καθώς και στα μέσα των συναδέλφων μας: Siraj (Συρία), Daraj (Λίβανο), VoxEurop (Βέλγιο-Γαλλία) και L’Espresso (Ιταλία)