Η οικογένεια του Παλαιστίνιου Σάντι Μπαράκα δικαιούται να επανενωθεί από το 2024, όπως φαίνεται στο έγγραφο, αλλά η απόφαση δεν έχει υλοποιηθεί.

                                                                Η οικογένεια του Σάντι Μπαράκα όταν ήταν ενωμένη στη Γάζα

Στη χώρα μας, το χάσμα ανάμεσα στο «εγκρίνεται» και στο «υλοποιείται» για πολλές δεκάδες Παλαιστίνιους πρόσφυγες είναι τεράστιο. Δικηγόροι και οργανώσεις περιγράφουν δεκάδες περιπτώσεις όπου οι αιτήσεις γίνονται δεκτές στην Αθήνα, αλλά οι οικογένειες στη Γάζα καλούνται να εμφανιστούν αυτοπροσώπως στο ελληνικό προξενείο στο Κάιρο – χωρίς κανένας να εγγυάται/διασφαλίζει ασφαλή έξοδο από τη Γάζα και μεταφορά ώς την Αίγυπτο.

Τον Οκτώβριο του 2025, το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Συνηγόρων του Παιδιού (European Network of Ombudspersons for Children – ENOC) απηύθυνε ανοιχτή επιστολή προς την πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, καθώς και προς τους επικεφαλής των ευρωπαϊκών θεσμών, ζητώντας άμεση δράση για τα παιδιά που παραμένουν εγκλωβισμένα στη Γάζα, παρά το γεγονός ότι έχουν ήδη εκδοθεί θετικές αποφάσεις οικογενειακής επανένωσης από κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Στην επιστολή, το ENOC επισημαίνει ότι τα παιδιά αυτά εξακολουθούν να ζουν σε συνθήκες ακραίου κινδύνου, χωρίς επαρκή πρόσβαση σε τροφή, νερό, ιατρική περίθαλψη και ασφάλεια, και καλεί τα κράτη-μέλη να λάβουν όλα τα αναγκαία μέτρα για την άμεση μεταφορά τους σε ασφαλές περιβάλλον μαζί με τις οικογένειές τους. Το δίκτυο τονίζει ότι η μη εφαρμογή των αποφάσεων επανένωσης συνιστά παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται τόσο από τη Διεθνή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού όσο και από το ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο, υπογραμμίζοντας ότι το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού πρέπει να αποτελεί πρωταρχική μέριμνα κάθε διοικητικής και πολιτικής απόφασης.

Την παρέμβαση αυτή υποστήριξε και η πανευρωπαϊκή οργάνωση Eurochild, η οποία υπογράμμισε ότι η αποτυχία εφαρμογής αυτών των αποφάσεων εκθέτει τα παιδιά σε συνεχιζόμενο κίνδυνο και συνιστά σοβαρή απόκλιση από τις υποχρεώσεις των ευρωπαϊκών κρατών για την προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού, επισημαίνοντας ότι η οικογενειακή ενότητα δεν αποτελεί πολιτική επιλογή αλλά νομική υποχρέωση.

Στις 15 Δεκεμβρίου 2025, γραπτή ερώτηση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέθεσαν 21 ευρωβουλευτές από 4 πολιτικές ομάδες, έπειτα από πρωτοβουλία του αντιπροέδρου της Αριστεράς στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (The Left), Κώστα Αρβανίτη, για τη μη εφαρμογή των αποφάσεων που προβλέπουν την επανένωση ανηλίκων στη Λωρίδα της Γάζας με τις οικογένειές τους.

Οι ευρωβουλευτές, λαμβάνοντας υπόψη τις υποχρεώσεις της Ευρωπαϊκής Ενωσης σύμφωνα με το άρθρο 24 παρ. 2 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε. –που προβλέπει ότι σε όλες τις πράξεις που αφορούν παιδιά πρωτεύουσα σημασία πρέπει να έχει το βέλτιστο συμφέρον τους–, καλούσαν την Επιτροπή να καλέσει τα κράτη-μέλη να αναλάβουν άμεσα δράση. Εχουν περάσει πάνω από δύο μήνες και η Κομισιόν δεν έχει απαντήσει.

                                                  Τρεις από τις κόρες του Σάντι Σάαθ σε αντίσκηνο στη Γάζα. 

Oι Παλαιστίνιοι στην Ευρώπη αγωνιούν καθώς, παρά την υποτιθέμενη εκεχειρία, η ανθρωπιστική κρίση επιδεινώνεται, την ίδια ώρα που στην Ουάσινγκτον στηνόταν το επικοινωνιακό σόου του Τραμπ με το διαβόητο «Συμβούλιο Ειρήνης».

Οπως αναφέρει η Action Aid, τον Ιανουάριο, κοινότητες στην ανατολική Χάν Γιούνις έλαβαν εντολές άμεσης εκκένωσης. Περίπου 800.000 άνθρωποι, σχεδόν το 40% του πληθυσμού, ζουν πλέον σε περιοχές επιρρεπείς σε πλημμύρες. Μόνο μέσα σε έναν μήνα, σχεδόν 3.500 καταφύγια υπέστησαν ζημιές ή καταστράφηκαν, επηρεάζοντας άμεσα περισσότερους από 19.000 εκτοπισμένους ανθρώπους.

«Δουλεύω εδώ, στέλνω όλα τα λεφτά εκεί»

Ο Αχμεντ Αχτζάμπ, 28 ετών, πέρασε στην Ελλάδα στις 16 Ιανουαρίου 2022 από την Κω. Είναι παντρεμένος, με δύο κόρες στην περιοχή Αλ Γκανάρα της Γάζας. Ξεκίνησε τη διαδικασία οικογενειακής επανένωσης τον Μάρτιο του 2022 στη χώρα μας. Η έγκριση ήρθε τον Οκτώβριο του 2023 (αριθμός απόφασης 646255). Από τότε, τίποτα.

Εργάζεται στις κατασκευές με μισθό περίπου 1.500 ευρώ. Ζει με 500 ευρώ στην Ελλάδα και στέλνει 1.000 στη Γάζα, για να αγοράζουν τα «εντελώς βασικά» σε μια οικονομία πολέμου. «Το συναίσθημα είναι οδυνηρό και αγχωτικό… συχνά αισθάνομαι κατάθλιψη», λέει. Τα μηνύματα από την πατρίδα ανησυχητικά: οι δύο κόρες του, υποσιτισμένες, νοσηλεύονται συχνά στο «Νοσοκομείο Μαρτύρων Αλ Ακσα» στην Ντέιρ Αλ Μπαλά.

Ο Παλαιστίνιος Σάντι Σάαθ με μία από τις κόρες του, όταν ακόμα η οικογένεια ήταν ενωμένη.


Ο Σάντι Σάαθ, 37 ετών, βρίσκεται στην Ελλάδα πάνω από δυόμισι χρόνια και έχει πέντε παιδιά. Η μικρότερη κόρη του γεννήθηκε αφότου εκείνος έφυγε από τη Γάζα· δεν την έχει δει ποτέ από κοντά. Από τις 24 Ιανουαρίου του 2025 έχει θετική απόφαση οικογενειακής επανένωσης (αρ. πρωτοκόλλου 51675). Πριν από κάποιο καιρό, μέσα στην απόγνωση της αναμονής, αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει. Ζητά κάτι που σε ορισμένα κράτη μοιάζει πιο εφικτό: να υπάρξει στοιχειώδης κρατική διευκόλυνση για την εφαρμογή μιας ήδη θετικής απόφασης οικογενειακής επανένωσης. «Εχασα τη μητέρα μου στον τελευταίο πόλεμο και ο αδελφός μου αγνοείται. Δεν θέλω να επιστρέψω πίσω. Θέλω να ζήσω ειρηνικά εδώ στην Ελλάδα με την οικογένειά μου», μας λέει.

«Τα παιδιά μου να ζήσουν μακριά από τον τρόμο»

Στο υπόμνημα που κατέθεσε στις ελληνικές Αρχές, η γυναίκα του αφηγείται τον γολγοθά της οικογένειας: «Είμαι η Χαντίλ Σάαθ και αυτή είναι η ιστορία μου. Οι πέντε κόρες μου μέσα σε αυτόν τον καταραμένο πόλεμο είναι η αρχή της οδύνης μου και το πιο δύσκολο από όλα είναι πως ο άντρας μου, το στήριγμά μου, βρίσκεται στην Ελλάδα, ενώ εγώ είμαι εδώ ολομόναχη με τα παιδιά μου. Γύρω μας μόνο τρομακτικοί ήχοι, εντατικοί βομβαρδισμοί, διακοπές ρεύματος και νερού».

Η πρώτη φορά που εκτοπίστηκε ήταν στις 16 Οκτωβρίου 2023. Πήγε στο πατρικό της από το οποίο έφυγε μετά από ένα μήνα γιατί επίκειτο βομβαρδισμός. Κατέφυγε σε μια άλλη περιοχή, νοικιάζοντας ένα σπίτι. «Εκεί βίωσα την πιο δύσκολη στιγμή της ζωής μου: στις 3 Δεκεμβρίου 2023 έφερα στον κόσμο την κόρη μου, την Εlia, μέσα σε μια νύχτα με φωτιές, αδιάκριτους βομβαρδισμούς και ολοκληρωτική καταστροφή της Χαν Γιούνις». Στις 26 Ιανουαρίου 2024 αναγκάστηκε να πάει στη Ράφα. «Οι κόρες μου υπέφεραν, με την υγεία τους να καταρρέει, χωρίς ρούχα και επαρκείς κουβέρτες. Η καθημερινή μου αγωνία ήταν να μεταφέρω νερό από τόπο σε τόπο, ενώ οι βόμβες έπεφταν παντού γύρω μας.

»Στις 29 Μαΐου 2024 βομβαρδίστηκε το σπίτι του θείου μου, δίπλα ακριβώς από το δικό μας. Μετά μεταφερθήκαμε στην πόλη Χαμάντ και όταν οι βομβαρδισμοί εντάθηκαν, αναγκαστήκαμε να πάμε κοντά στο νοσοκομείο Νάσερ. Εκεί κοιμόμασταν στους δρόμους, καταγής, χωρίς τίποτα για να ξαπλώσουμε. Περάσαμε μία εβδομάδα χωρίς φαγητό· οι κόρες μου έκλαιγαν από την πείνα και τη δίψα. Αγόραζα ένα κομμάτι ψωμί και το μοίραζα με όρκο, μόνο και μόνο για να κοπάσει λίγο η πείνα τους και να κοιμηθούν χωρίς φαγητό […]».

Από τον Μάρτιο του 2025 εκτοπίστηκε ξανά στη Χαν Γιούνις όπου βρίσκεται μέχρι σήμερα. «Ζούμε σε σκηνές, παλεύουμε για τροφή και ξύλα. Κάθε μέρα μαρτυρούμε νέα βάσανα: να γεμίσουμε νερό, να ανάψουμε φωτιά, να μαγειρέψουμε φακές – αφού τίποτε άλλο δεν υπάρχει να φάμε. Μαζί μας ζει και ο κουνιάδος μου, καθηλωμένος σε αναπηρικό κάθισμα εξαιτίας τραυματισμού από τον πόλεμο. Απευθύνω έκκληση σε κάθε ανθρωπιστικό φορέα, σε κάθε ένωση, σε κάθε άνθρωπο που μπορεί να μας βοηθήσει: Σας παρακαλώ, βοηθήστε με να ενωθώ ξανά με τον σύζυγό μου μου και να προσφέρω στα παιδιά μου μια ζωή μακριά από τον τρόμο».

                                                                                                                Παιχνίδι στα χαλάσματα

«Εχουμε αριθμούς πρωτοκόλλου. Δεν έχουμε οικογένεια»

Τα νομικά υπομνήματα που κατατέθηκαν προς τον Συνήγορο του Παιδιού αποτυπώνουν το υφιστάμενο κενό με ονόματα, ημερομηνίες, αριθμούς πρωτοκόλλου. Πρόκειται για πολυάριθμες θετικές αποφάσεις οικογενειακής επανένωσης που δεν έχουν πραγματοποιηθεί.

Απευθύναμε ερωτήματα προς το υπουργείο Εξωτερικών, αναζητώντας τον ακριβή αριθμό των οικογενειακών επανενώσεων Παλαιστινίων και τον λόγο που οι αποφάσεις δεν υλοποιούνται στη χώρα μας. Μέχρι τη δημοσίευση του παρόντος δεν είχαμε λάβει απάντηση.

Σε άλλα κράτη της Ευρώπης, το ζήτημα αντιμετωπίστηκε ως συνδυασμός οικογενειακής επανένωσης και ανθρωπιστικής, ιατρικής εκκένωσης. Κάποιες κυβερνήσεις ενεργοποίησαν ad hoc μηχανισμούς, υπό την πίεση της κοινωνίας των πολιτών, τοπικών αρχών ή δικαστικών αποφάσεων. Σε άλλες περιπτώσεις, τα δικαστήρια παρενέβησαν, ειδικά όταν το κράτος υποστήριζε ότι «δεν μπορεί» να εξασφαλίσει είσοδο σε ανθρώπους που κινδύνευαν άμεσα.

Πόσοι είναι

Η βάση δεδομένων dataset migr_resfrps1 της Eurostat, την οποία επεξεργαστήκαμε, αναφέρει τις άδειες διαμονής για οικογενειακή επανένωση με δικαιούχο διεθνούς προστασίας (First permits issued for family reunification with a beneficiary of protection status), μετρώντας τις νομικά ολοκληρωμένες εγκρίσεις επανένωσης. Αναλύοντας τα δεδομένα της Eurostat ανά υπηκοότητα, προκύπτει ότι στην Ευρώπη των 27 μαζί με Νορβηγία, Ισλανδία, Λιχτενστάιν εκδόθηκαν περίπου 5.000-7.000 άδειες για άτομα με υπηκοότητα Παλαιστίνης το 2023 και 7.000-10.000 άδειες το 2024, με σημαντική αύξηση μετά τις 7 Οκτωβρίου 2023.

Οι χώρες με τα μεγαλύτερα ποσοστά είναι η Γερμανία, η Σουηδία, η Ολλανδία, το Βέλγιο και η Ιταλία, ενώ η Ελλάδα καταγράφει συγκριτικά σχετικά χαμηλά νούμερα εγκρίσεων. Ομως ο πραγματικός αριθμός όσων έχουν ήδη φτάσει στις χώρες προορισμού είναι πολύ μικρότερος, όπως αναφέρουν οι ίδιοι οι Παλαιστίνιοι, ΜΚΟ και δικηγόροι σε όλη την Ευρώπη. Η ήπειρος δεν καταγράφει πουθενά τον συνολικό αριθμό ολοκληρωμένων οικογενειακών επανενώσεων Παλαιστινίων.

Οι πρόσφυγες με τους οποίους συνομιλήσαμε στην Αθήνα μάς ανέφεραν περιπτώσεις συγγενών και γνωστών τους που κατάφεραν να ενωθούν με τις οικογένειές τους στο Βέλγιο, στην Ολλανδία, στη Γερμανία (σ.σ. οι περισσότερες περιπτώσεις), στην Ισλανδία, την Ιρλανδία και την Πολωνία.

Στην Ισπανία, η εφημερίδα El Confidencial κατέγραψε περιπτώσεις Παλαιστινίων που κατάφεραν να εγκαταλείψουν τη Γάζα και τελικά να επανενωθούν με συγγενείς στην Ευρώπη, συχνά μέσω εξαιρετικά περίπλοκων και επισφαλών διαδικασιών που περιλάμβαναν συντονισμό μεταξύ διπλωματικών αρχών, υπηρεσιών ασφαλείας και τρίτων χωρών. Σήμερα πάνω από 800 πρόσφυγες από τη Γάζα ζουν στην Ισπανία. Το πρόγραμμα Aman πραγματοποιείται υπό την αιγίδα του ΠΟΥ και των υπουργείων Υγείας και Ένταξης, με στόχο την ιατρική εκκένωση και την υποστήριξη παιδιών και οικογενειών που βρίσκονται σε επείγουσες ιατρικές καταστάσεις.

Η MKO Accem έχει αναλάβει το ρόλο της υποδοχής και ένταξης των Παλαιστινίων στην Ισπανία. Όπως αναφέρει το μέλος της οργάνωσης, Πέδρο ντε Σαντιάγο, «πολλές από τις οικογένειες καταλήγουν να χωρίζονται επειδή το Ισραήλ, που διαχειρίζεται τα συνοριακά περάσματα, συχνά δεν επιτρέπει σε όλη την οικογένεια να περάσει, αλλά μόνο σε μερικά μέλη, γεγονός που έκανε τον πόνο αυτών των οικογενειών ακόμη μεγαλύτερο. Αρχικά, οι οικογένειες ήρθαν για μια περίοδο τριών μηνών, αλλά τελικά όλες έμειναν και υπέβαλαν αίτηση στο σύστημα διεθνούς προστασίας. Είναι μια απόφαση που τους ήταν δύσκολο να πάρουν, επειδή πολλοί από αυτούς άφησαν μέλη της οικογένειάς τους στη Γάζα, άφησαν πίσω σημαντικούς ανθρώπους, βασικά άφησαν ολόκληρη τη ζωή τους». Για πολλά από τα παιδιά της Γάζας, είτε χρειάζονται ιατρική περίθαλψη είτε όχι, η Ισπανία έχει λειτουργήσει ως καταφύγιο για όλες αυτές τις οικογένειες. Επιπλέον, τα παιδιά έχουν λάβει εκπαίδευση και από την πρώτη στιγμή που μπόρεσαν να παρακολουθήσουν μαθήματα.

«Η οικογενειακή επανένωση είναι κρίσιμο εργαλείο προστασίας, αλλά γίνεται όλο και πιο δύσκολο να εφαρμοστεί στην πράξη λόγω των αυξανόμενων περιορισμών και των διοικητικών εμποδίων. Το πρόβλημα δεν είναι νομικό, αλλά πολιτικό», επισημαίνει (στην DW) ο Jean-Nicolas Beuze, εκπρόσωπος της Υπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) στην Κύπρο, όπου η κατάσταση είναι το ίδιο βαλτωμένη όπως στην Ελλάδα. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ακόμα και όταν το δικαίωμα αναγνωρίζεται, η πραγματική επανένωση μπορεί να καθυστερήσει για μήνες ή χρόνια – αφήνοντας οικογένειες χωρισμένες όχι από τον νόμο, αλλά από τις πολιτικές που τον περιβάλλουν.

Στην οθόνη του κινητού του, ο Σάντι συνεχίζει να βλέπει τα παιδιά του να μεγαλώνουν μέσα σε μια σκηνή. Στην Ελλάδα, τα ονόματά τους υπάρχουν σε έναν διοικητικό φάκελο. Υπάρχει αριθμός πρωτοκόλλου. Υπάρχει θετική απόφαση. Αυτό που δεν υπάρχει ακόμη είναι ο τρόπος να φτάσουν εδώ.